Boekrecensie: ‘Open Socrates’ laat zien waarom filosofie geen kijksport is

Jan De Vries

In een tijd waarin velen klagen over verdeeldheid in de politiek en in de samenleving, lijkt het contra-intuïtief als een boek beweert dat we meer moeten discussiëren.

Maar in ‘Open Socrates: The Case for a Philosophical Life’ illustreert Agnes Callard hoe filosofie niet alleen een kijksport is. Het vereist met elkaar omgaan, met elkaar discussiëren en fouten toegeven.

Aanbevolen video’s



Callard biedt een routekaart voor het gebruik van de oude Griekse filosoof voor het benaderen van lastige discussies over onderwerpen als liefde, politiek en de dood.

Callards boek is intellectueel uitdagend en zeker geen eenvoudige spoedcursus over Socrates, maar de beloning is de tijd en moeite waard die wordt gestoken in het heroverwegen van benaderingen van filosofie en leven.

Het boek dringt er bij de lezers op aan om denken niet gelijk te stellen aan het zich terugtrekken uit een gesprek en het vermijden van geschillen. Denken, schrijft Callard, vereist interactie met anderen op dezelfde manier als Socrates deed – en zelfs ruzie met hen maken. Filosofie is niet bedoeld om comfortabel te zijn, benadrukt ze.

“Het denken gebeurt tijdens de ongemakkelijke tijden waarin je anderen toestaat je privé-mentale wereld binnen te dringen, om je te corrigeren”, schrijft Callard.

Tegelijkertijd schrijft Callard dat de aanpak van Socrates aantoont dat het soort geschillen dat de filosofie vereist, niet kan worden gezien als een nulsomspel. Het vereist ook dat betrokkenen hun fouten toegeven.

Die les maakt de twee hoofdstukken die Callard wijdt aan de toepassing van Socrates in de politiek het meest waardevol, vooral na de verkiezingen van vorig jaar. Zoals ze schrijft: “we leven samen omdat we samen denken.”