De wereld is dramatisch veranderd in de tien jaar sinds de leiders tien jaar geleden in Parijs een historisch klimaatakkoord vierden, maar niet helemaal op de manier die ze verwachtten of wilden.
Het opwarmende klimaat op aarde is sneller erger geworden dan de samenleving zichzelf heeft kunnen ontdoen van de verbranding van steenkool, olie en aardgas die koolstofvervuiling veroorzaken die de opwarming van de aarde veroorzaakt, zeiden verschillende wetenschappers en functionarissen.
Aanbevolen video’s
Er is vooruitgang geboekt – sinds 2015 is meer dan een graad Celsius (2 graden Fahrenheit) van de toekomstige opwarmingsprojecties geschrapt – maar het gebrek aan voldoende daarvan zal de komende twee weken een groot aandachtspunt zijn als diplomaten bijeenkomen in Belem, Brazilië, voor de jaarlijkse klimaatonderhandelingen van de Verenigde Naties.
“Ik denk dat het belangrijk is dat we eerlijk zijn tegen de wereld en dat we falen verklaren”, zegt Johan Rockstrom, directeur van het Potsdam Instituut voor Klimaatonderzoek in Duitsland. Hij zei dat de schade van de opwarming sneller en ernstiger plaatsvindt dan wetenschappers hadden voorspeld.
Maar diplomaten geven niet op.
“We zijn feitelijk in de richting die we in Parijs hebben bepaald met een snelheid die niemand van ons had kunnen voorspellen”, zegt voormalig VN-klimaatchef Christiana Figueres, die hielp bij het vormgeven van dat akkoord, dat van landen verlangt plannen te bedenken om de opwarming tegen te gaan.
Maar de snelheid van de inspanningen van de mensheid op het gebied van klimaatbestrijding is langzamer dan de versnelling van de schade aan het klimaat, zei ze, en voegde eraan toe dat “de kloof tussen de vooruitgang die we ter plaatse zien en waar we zouden moeten zijn, die kloof er nog steeds is en groter wordt.”
Uitvoerend directeur van het Milieuprogramma van de VN, Inger Andersen, zei dat de wereld ‘duidelijk achterop raakt’.
“We zijn een soort van het zagen van de tak waarop we zitten,” zei ze.
Gevaar tekenen
De jaarlijkse temperatuur van de planeet is sinds 2015 met ongeveer 0,46 graden Celsius (0,83 graden Fahrenheit) gestegen, een van de grootste temperatuurstijgingen over een periode van tien jaar ooit gemeten, volgens gegevens van de Europese klimaatdienst Copernicus. Dit jaar zal het tweede of derde warmste jaar ooit zijn, berekende Copernicus. Sinds 2015 is elk jaar heter geweest dan het jaar van het klimaatakkoord van Parijs.
Dodelijke hittegolven hebben niet alleen traditionele hotspots zoals India en het Midden-Oosten getroffen, maar zelfs in meer gematigde gebieden zoals de Pacific Northwest in Noord-Amerika en het Russische Siberië.
De aarde is herhaaldelijk getroffen door duurder, gevaarlijker en extremer weer. Het decennium sinds 2015 heeft in de Verenigde Staten de meeste Atlantische orkanen van categorie 5 en de meeste miljardenweerrampen gekend, volgens gegevens van de Amerikaanse National Oceanic and Atmospheric Administration. Amerika is de afgelopen tien jaar getroffen door 193 rampen die minstens 1 miljard dollar hebben gekost, voor een totaalbedrag van 1,5 biljoen dollar.
Bosbranden hebben delen van Hawaï, Californië, Europa en Australië verwoest. Overstromingen hebben delen van Pakistan, China en het Amerikaanse Zuiden verwoest. En veel daarvan, maar niet allemaal, hebben de vingerafdrukken van door de mens veroorzaakte klimaatverandering, zo hebben wetenschappers berekend.
Sinds 2015 is ruim 7 biljoen ton ijs in de gletsjers en ijskappen van Groenland en Antarctica verdwenen, berekenen ijswetenschappers. Dat is het equivalent van ruim 19 miljoen Empire State Buildings.
De stijging van de zeespiegel versnelt. In het afgelopen decennium zijn de zeeën van de wereld 40 millimeter (1,6 inch) gestegen. Het klinkt misschien niet veel, maar het is genoeg water om dertig meren ter grootte van Lake Erie te vullen, aldus Steve Nerem, een professor aan de Universiteit van Colorado die onderzoek doet naar de stijging van de zeespiegel.
Zelfs het Amazonegebied, waar de klimaatonderhandelingen zullen plaatsvinden, is van een planeetreddende regio die hittevangende gassen uit de lucht zuigt naar een regio gegaan die deze, als gevolg van ontbossing, soms uitspuwt.
Succes met het buigen van de curve
Maar er is ook veel dat ambtenaren de afgelopen tien jaar vieren.
Hernieuwbare energie is nu op de meeste plaatsen goedkoper dan vervuilende kolen, olie en aardgas. Volgens twee VN-rapporten van juli was vorig jaar 74% van de groei van de wereldwijd opgewekte elektriciteit afkomstig van wind-, zonne- en andere groene keuzes. In 2015 werden er wereldwijd een half miljoen elektrische voertuigen verkocht, en vorig jaar waren dat er 17 miljoen, aldus het rapport.
“Er is geen houden meer aan”, zei de voormalige Amerikaanse speciale klimaatgezant Todd Stern, die hielp bij de onderhandelingen over het Akkoord van Parijs. “Je kunt de getijden niet tegenhouden.”
In 2015 gingen VN-projecties ervan uit dat de aarde sinds het midden van de 19e eeuw op weg was naar een opwarming van bijna 4 graden Celsius (7,2 graden Fahrenheit). Nu is de wereld op weg naar een opwarming van 2,8 graden (5 graden Fahrenheit), misschien iets minder als landen doen wat ze beloven.
Maar dat is nog lang niet het doel om de opwarming te beperken tot 1,5 graden Celsius (2,7 graden Fahrenheit), een niveau dat volgens wetenschappelijke rapporten min of meer de gevarengrens vormt en dat het overkoepelende doel van de Overeenkomst van Parijs werd.
“Tien jaar geleden hadden we een meer ordelijke route om helemaal weg te blijven van 1,5 graden Celsius,” zei Rockstrom. “Nu zijn we tien jaar later. We hebben gefaald.”
Uit een rapport waarin tientallen indicatoren van vooruitgang – zoals zonne- en windenergie-installaties – werden onderzocht bij de transitie van een economie met fossiele brandstoffen, bleek dat geen enkele op schema lag om de opwarming op of onder het doel van 1,5 graad te houden.
Uit het rapport van het Bezos Earth Fund, Climate Analytics, de Climate High-Level Champions, ClimateWorks Foundation en World Resources Institute blijkt dat 35 van hen in ieder geval de goede kant op gaan, zij het veel te langzaam.
“Technologieën, ooit hypothetisch, worden nu werkelijkheid. En het goede nieuws is dat de realiteit veel van de voorspellingen van tien jaar geleden heeft overtroffen”, zegt rapportauteur Kelly Levin, hoofd wetenschap en data bij het Bezos Earth Fund. “Maar het is lang niet snel genoeg voor wat nodig is.”
De vervuiling blijft groeien
Volgens NOAA-gegevens is het methaangehalte in de atmosfeer tussen 2015 en 2024 met 5,2% gestegen, terwijl het kooldioxidegehalte in dezelfde tijd met 5,8% is gestegen.
Verschillende ontwikkelingslanden, waaronder de Verenigde Staten en de rest van de ontwikkelde wereld, hebben hun CO2-uitstoot sinds 2015 met ongeveer 7% verminderd, maar andere landen hebben hun uitstoot zien stijgen: die van China is met 15,5% gestegen en die van India met 26,7%, volgens gegevens van het Global Carbon Project.
Oxfam International keek naar de mondiale uitstoot per inkomensniveau en ontdekte dat de rijkste 0,1% van de mensen hun CO2-uitstoot sinds 2015 met 3% heeft verhoogd. Ondertussen heeft de armste 10% van de mensen hun uitstoot met 30% verminderd.
“Het Akkoord van Parijs zelf heeft ondermaats gepresteerd”, zegt klimaatonderhandelingenhistorica Joanna Depledge van de Universiteit van Cambridge in Engeland. “Helaas is dit een van die halfvolle, halflege situaties waarin je niet kunt zeggen dat het mislukt is. Maar je kunt ook niet zeggen dat het dramatisch is gelukt.”