ATHENE – Recente pogingen om de vaak onstabiele banden tussen buurlanden en regionale rivalen Griekenland en Turkije glad te strijken, werpen hun vruchten af, zeiden hun ministers van Buitenlandse Zaken vrijdag, hoewel er aanzienlijke meningsverschillen blijven bestaan tussen de twee landen bij het zoeken naar manieren om te voorkomen dat de ruzies gevaarlijk escaleren.
Ondanks dat ze allebei lid zijn van de NAVO, liggen Griekenland en Turkije al tientallen jaren met elkaar overhoop over een lange reeks kwesties, waaronder complexe maritieme grensgeschillen die hen in 1987 en 1996 op de rand van oorlog brachten. In 2020 leidden de spanningen over boorrechten tot aan Griekse en Turkse oorlogsschepen die elkaar schaduwen in het oostelijke Middellandse Zeegebied.
Aanbevolen video’s
De afgelopen zestien maanden hebben de twee partijen gezamenlijke inspanningen geleverd om de spanningen te verminderen, waarbij de Griekse en Turkse leiders zes keer bijeenkwamen. Afgelopen december ondertekenden de twee landen meer dan een dozijn samenwerkingsovereenkomsten tijdens een ontmoeting in Athene tussen de Turkse president Recep Tayyip Erdogan en de Griekse premier Kyriakos Mitsotakis.
“Ik beweer niet dat door de dialoog die we hebben ontwikkeld, alle problemen in de betrekkingen tussen de twee landen op magische wijze zijn opgelost”, zei de Griekse minister van Buitenlandse Zaken George Gerapetritis in verklaringen aan de media na een ontmoeting met zijn Turkse collega Hakan Fidan. in Athene. De ministers hebben geen vragen beantwoord.
“Er waren inderdaad moeilijke momenten het afgelopen jaar”, aldus Gerapetritis. “Maar in alle gevallen was er een onmiddellijk en eerlijk kanaal dat escalatie voorkwam.”
Nu er in de wijdere regio, in Oekraïne en in het Midden-Oosten, twee meedogenloze conflicten woeden, is het herstellen van de banden en het voorkomen van opflakkeringen van de spanningen tussen de twee buurlanden des te belangrijker geworden.
“We werken eraan om elkaar beter te begrijpen op het gebied van kritieke kwesties. De regio waarin we ons bevinden kent veel problemen”, zei Fidan. “Turkije en Griekenland moeten in deze moeilijke geografie met wederzijds vertrouwen kunnen handelen. Door een win-winaanpak kunnen we bijdragen aan de welvaart en vrede van ons volk.”
Ondanks het positieve klimaat blijven de twee partijen ver uit elkaar over een aantal netelige kwesties, met name over de territoriale rechten in de Egeïsche Zee. De twee zijn het oneens over de afbakening van het continentaal plat en de exclusieve economische zone, die de exploitatierechten voor hulpbronnen bepaalt, en over de omvang van de territoriale wateren.
Turkije heeft gezegd dat elke stap van Griekenland om zijn territoriale wateren rond zijn eilanden in de Egeïsche Zee uit te breiden van zes zeemijl naar twaalf zeemijl, waartoe Griekenland volhoudt dat het op elk moment het recht heeft, een reden tot oorlog zou zijn.
Turkije erkent ook niet dat Griekse eilanden buiten zijn grenzen een continentaal plat hebben, terwijl Griekenland volhoudt dat dit standpunt in strijd is met het internationaal recht.
Athene houdt vol dat de kwestie van het continentaal plat en de exclusieve economische zone het enige geschil is dat het land met Turkije heeft en is bereid dit voor het Internationaal Gerechtshof in Den Haag te brengen.
De gesprekken van vrijdag “bevatten onder meer de evaluatie van de voorwaarden voor het starten van een fundamentele discussie over de afbakening van het continentaal plat en de exclusieve economische zone in de Egeïsche Zee en het oostelijke Middellandse Zeegebied”, aldus Gerapetritis. “Het is een eerste, eerlijke benadering van een lastig maar ook cruciaal vraagstuk.”
Fidan benadrukte dat alle meningsverschillen die verband houden met de Egeïsche Zee, de zee die tussen de twee landen ligt, moeten worden aangepakt.
“Er zijn veel problemen die met elkaar verbonden zijn in de Egeïsche Zee. Deze geschillen kunnen niet worden gereduceerd tot de problemen van het continent en de exclusieve economische zones”, zei Fidan. “We moeten alle problemen aanpakken die het potentieel hebben om spanningen en crises te veroorzaken, op basis van wederzijds respect en samenwerking.”
“Als Turkije blijven we het principe van een eerlijke verdeling in het oostelijke Middellandse Zeegebied verdedigen”, voegde hij eraan toe.
Migratie is al jaren een bron van spanningen tussen de twee landen. Ieder jaar reizen tienduizenden mensen vanuit Turkije naar de nabijgelegen Griekse eilanden, waarbij zij Griekenland als lid van de Europese Unie gebruiken als toegangspoort tot meer welvarende landen in het blok van 27 landen.
Terwijl duizenden migranten Griekenland blijven binnenkomen, waarbij ze soms het risico lopen een fatale overtocht over zee te maken, benadrukten de twee ministers de noodzaak om illegale migratie- en smokkelnetwerken hard aan te pakken.
De twee “benadrukten het belang van samenwerken om irreguliere migratie te bestrijden”, zei Fidan.
Suzan Fraser in Ankara, Turkije, en Derek Gatopoulos in Athene hebben bijgedragen aan dit rapport.