COLUMBUS, Ohio – Of het nu gaat om stand-upcomedyspecials of een dramaserie: als de moslim-Amerikaan Mo Amer iets wil creëren, schrijft hij wat hij weet.
De cabaretier, schrijver en acteur van Palestijnse afkomst heeft er ook lovende kritieken voor gekregen. Het tweede seizoen van Amer’s ‘Mo’ documenteert de tumultueuze reis van Mo Najjar en zijn gezin om als Palestijnse vluchtelingen asiel te bereiken in de Verenigde Staten.
Aanbevolen video’s
De show van Amer maakt deel uit van een voortdurende televisiegolf van Arabisch-Amerikaanse en moslim-Amerikaanse makers die genuanceerde, gecompliceerde verhalen over identiteit vertellen zonder te vervallen in stereotypen die de westerse media historisch hebben geportretteerd.
Aan het begin van het tweede seizoen zien kijkers dat Najjar een falafel-taco-kraam runt in Mexico nadat hij was opgesloten in een busje dat gestolen olijfbomen over de grens tussen de VS en Mexico vervoerde. Najjar probeerde de olijfbomen terug te halen en terug te brengen naar de boerderij waar hij, zijn moeder en broer een olijfoliebedrijf proberen op te bouwen.
Beide seizoenen van “Mo” waren grote hits op Netflix. Het eerste seizoen werd bekroond met een Peabody. Zijn derde comedyspecial op Netflix, ‘Mo Amer: Wild World’, ging in oktober in première.
Narratief eindigt het tweede seizoen vóór de Hamas-aanval in Israël op 7 oktober 2023, maar de serie zelf schuwt het niet om de Israëlisch-Palestijnse betrekkingen aan te pakken, het aanhoudende conflict in Gaza of hoe het is voor asielzoekers die worden vastgehouden in de Amerikaanse immigratie- en douanedetentiecentra.
Naast ‘Mo’ brengen programma’s als ‘Muslim Matchmaker’, georganiseerd door matchmakers Hoda Abrahim en Yasmin Elhady, moslim-Amerikanen uit het hele land met elkaar in contact met als doel een echtgenoot te vinden.
De animatieserie ‘#1 Happy Family USA’, gemaakt door Ramy Youssef, die samenwerkte met Amer om ‘Mo’ te creëren, en Pam Brady, volgt een Egyptisch-Amerikaanse moslimfamilie die door het leven in New Jersey navigeert na de terroristenaanval van 11 september in New York.
Actuele gebeurtenissen hebben invloed
De sleutel tot het begrijpen van de manieren waarop Arabische of moslim-Amerikanen op het scherm zijn vertegenwoordigd, is je bewust te zijn van de ‘historische, politieke, culturele en sociale contexten’ waarin de inhoud is gemaakt, zei Sahar Mohamed Khamis, een professor aan de Universiteit van Maryland die de representatie van Arabische en moslims in de media bestudeert.
Na de aanslagen van 11 september werden Arabieren en moslims de schurken in veel Amerikaanse films en tv-shows. De etnische achtergrond van de Arabieren en de religie van de islam werden ook als synoniemen afgeschilderd, zei Khamis. De slechterik, zei Khamis, is vaak een man met een bruine huid en een Arabisch klinkende naam.
Een programma als ‘Muslim Matchmaker’ zet dit verhaal op zijn kop, zei Elhady, door de etnische diversiteit van moslim-Amerikanen te laten zien.
“Het is heel belangrijk om shows te hebben die ons laten zien als gewone Amerikanen”, zegt Elhady, een Egyptische en Libische Amerikaan, “maar ook als mensen die op verschillende plaatsen wonen en soms een dubbele realiteit hebben en een voet in het Oosten en een voet in het Westen en de realiteit van het echt onderhandelen over die context.”
Vóór 11 september werden mensen in het Midden-Oosten door het westerse publiek vaak afgeschilderd als exotische wezens, die in tenten in de woestijn woonden en op kamelen reden. Vrouwen hadden vaak weinig tot geen zeggenschap in deze media-uitingen en werden “opgesloten in de harem” – een afgelegen locatie voor vrouwen in een traditioneel moslimhuis.
Dit idee, zei Khamis, grijpt terug op de term ‘oriëntalisme’, die de Palestijns-Amerikaanse academicus, politiek activist en literair criticus Edward Said bedacht in zijn gelijknamige boek uit 1978.
Khamis zei, wijzend op landen als Groot-Brittannië en Frankrijk, dat de afbeelding van mensen uit de regio in de media ‘niet door de mensen zelf is gecreëerd en vervaardigd, maar door de blik van een buitenstaander. De buitenstaanders in dit geval, zei hij, waren de koloniale/imperialistische machten die deze landen feitelijk gedurende lange perioden controleerden.’
Onder degenen die de manieren bestuderen waarop Arabieren op de westerse televisie worden afgebeeld, is een veelgehoorde kritiek dat de personages ‘bommenwerpers, miljardairs of buikdanseressen’ zijn, zei ze.
De grenzen van representatie
Sanaz Alesafar, uitvoerend directeur van Storyline Partners en een Iraanse Amerikaan, zei dat ze enkele “overwinningen” heeft gezien met betrekking tot de Arabische vertegenwoordiging in Hollywood, waarbij ze het succes opmerkte van “Mo”, “Muslim Matchmaker” en “#1 Happy Family USA.” Storyline Partners helpt schrijvers, showrunners, leidinggevenden en makers de historische en culturele achtergronden van hun personages en verhalen te controleren om er zeker van te zijn dat ze eerlijk worden vertegenwoordigd en dat de ideeën van de ene maker geen inbreuk maken op die van de andere.
Alesafar stelt dat er nog steeds behoefte is aan uiteenlopende verhalen over mensen die in het Midden-Oosten en de Engelssprekende diaspora leven, geschreven en geproduceerd door mensen met die achtergronden.
“In de populaire verbeelding en de populaire cultuur worden we nog steeds op zeer schadelijke manieren in silo’s gestopt”, zei ze. “Ja, we hebben deze overwinningen geboekt en deze zijn ongelooflijk, maar de besluitvorming en de machtscentra degraderen ons nog steeds naar deze stijlfiguren en deze stereotypen.”
Deana Nassar, een Egyptische Amerikaan die hoofd creatief talent is bij filmproductiebedrijf Alamiya Filmed Entertainment, zei dat het belangrijk is dat haar kinderen zichzelf weerspiegeld zien op het scherm “voor hun eigen zelfbeeld.” Nassar zei dat ze graag een diverse groep mensen zou zien in besluitvormingsrollen in Hollywood. Zonder dat is het “een duidelijke indicatie dat vertegenwoordiging ons niet helemaal daar zal brengen”, zei ze.
Representatie kan ook de mening van het publiek over het overheidsbeleid beïnvloeden, blijkt uit een recent onderzoek van het Institute for Social Policy and Understanding. De resultaten toonden aan dat de deelnemers die getuige waren van een positieve representatie van moslims minder snel antidemocratisch en anti-moslimbeleid steunden dan degenen die een negatieve representatie zagen.
Volgens Amer komen de beperkingen van de vertegenwoordiging van de besluitvormers die projecten groen licht geven, niet van de makers. Hij zei dat het succes van shows zoals de zijne en anderen een ‘begin’ is, maar hij wil meer erkenning door de industrie zien voor zijn werk en het werk van anderen zoals hij.
“Dat is het punt, gewoon blijven schrijven, daar gaat het om”, zei hij. “Blijf gewoon creëren en blijf maken en gelukkig heb ik daar een heel diepe put voor, dus ik ben erg enthousiast over de volgende dingen”, zei hij.