PARIJS – Toen Jean-Charles de Castelbajac in april 2019 zag hoe de kathedraal van Notre Dame afbrandde, voelde hij zich genoodzaakt om op de een of andere manier actie te ondernemen.
Toen hij thuiskwam, begon de Franse modeontwerper ideeën te schetsen en zich de reconstructie van het monument voor te stellen.
Aanbevolen video’s
Dus toen de afgezant van de aartsbisschop van Parijs hem benaderde om de liturgische kleding te ontwerpen voor de heropening van de kathedraal volgende maand, voelde Castelbajac – een gelovige met persoonlijke wortels bij de kerk – dat dit moment louter toeval oversteeg.
“Het is groter dan een baan. Het is een beetje mysterieus… mysterieus,’ zei Castelbajac met een blik vol verwondering terwijl hij enkele van de 2.000 kleurrijke stukken voor 700 feestvierders in zijn huis in Parijs bekeek. “Het is een roeping. Zo genoemd te worden is synchroniciteit.”
Deze plicht, zoals hij het noemt, leidde tot een verzameling werk gemaakt in samenwerking met de gewaardeerde ambachtslieden van 19M studio. De kledingstukken, vaak van dikke gebroken witte Schotse wollen gabardine, combineren zijn kenmerkende opvallende pop-art-esthetiek met een eerbied voor de eeuwenoude erfenis van de kathedraal met middeleeuwse accenten.
De onorthodoxe ontwerpen zijn leuk, modern – en misschien schokkend minimalistisch.
Ze breken ongetwijfeld met de rijkelijk versierde stijlen die horen bij de bijna 900 jaar oude liturgische kledij van de kathedraal. In het midden staat een groot gouden kruis, geaccentueerd door puinfragmenten van rood, blauw, geel en groen fluweel met levendige kleurenblokken.
“Het is iets dat wordt ontploft en dat zichzelf reconstrueert”, zei Castelbajac, terwijl hij de verdwenen scherven die samenkwamen vergeleek met de wedergeboorte van de kathedraal zelf.
De commissie heeft geen open oproep gedaan. In plaats daarvan werd Castelbajac uitgekozen door de katholieke leiders, vanwege zijn geschiedenis van ontwerpen voor de kerk.
In 1997 creëerde hij de regenboogkleurige gewaden die paus Johannes Paulus II droeg voor de Wereldjongerendag in Parijs, kledingstukken die later als relikwie in de schatkamer van de Notre Dame werden bewaard. Die verbinding had tijdens de brand een bijzonder gewicht.
“Terwijl ik naar het vuur keek, dacht ik: branden de relikwieën? Zijn de relikwieën veilig?’ Mijn link was dus niet alleen maar materieel. Het is echt een sterke spirituele link”, zei hij.
Voor Castelbajac, 74, roept de herinnering aan die twee uur in 2019 die hij samen met zijn vrouw naar het vuur keek, te midden van mensen die op hun knieën baden, nog steeds zowel verdriet als vastberadenheid op.
‘Het was niet de brandende Notre Dame. Het was een brandende hoop. Het was een brandende spiritualiteit. Het was zo’n intens moment… Ik dacht: wat kan ik doen?” zei hij.
De gewaden, die permanent in liturgieën zullen worden gedragen – voor altijd, zoals Castelbajac het uitdrukte – dragen een gevoel van continuïteit met zijn vroegere werk met zich mee. De ontwerpen zijn een variatie op de gewaden van de paus, doordrenkt met de kenmerkende esthetiek van Castelbajac: heldere, bijna kinderlijke tinten die optimisme oproepen.
Castelbajacs fascinatie voor kleur begon als kind op een militaire kostschool in Normandië, een ervaring die hij zich herinnerde als verstikkend en grijs. “Het was de absolute eenzaamheid. Het was kleurloos”, zei hij.
Voor de jonge jongen werd kleur een levensader.
“Kleur was als mijn teddybeer, mijn overgangselement in een wereld vol conflicten. Elke ochtend waren er de glas-in-loodramen in de kerk en de wapenschilden in de eetzaal die mijn wereld vulden met primaire kleuren”, legde hij uit.
Deze obsessie zou zijn carrière bepalen en hem een reputatie als provocateur in de modewereld opleveren.
De creaties van Castelbajac hebben decennia lang de royalty’s uit de popcultuur gekleed: Madonna in haar teddybeerjas, Beyoncé in pailletten, Rihanna in een Donald Duck-kostuum. In samenwerking met Andy Warhol, Keith Haring en Jean-Michel Basquiat liet hij kunst en mode samensmelten tot een speeltuin van uitbundigheid.
Terwijl zijn ontwerpen catwalks en muziekiconen sierden, raakt Castelbajac’s werk voor de Notre Dame een andere, persoonlijkere snaar.
De speelse gewaden doen misschien wenkbrauwen fronsen bij traditionele katholieken, maar hij twijfelt niet aan het vertrouwen dat het leiderschap van de Notre Dame in hem stelde. ‘Misschien heb ik het vertrouwen van de aartsbisschop,’ mijmerde hij, nadenkend over de ‘carte blanche’ die hij naar eigen zeggen voor zijn ontwerpen kreeg.
Deze combinatie leverde een modern ogend oeuvre op dat de eenheid, hoop en wedergeboorte weerspiegelt die door de Notre Dame zelf wordt gesymboliseerd – net zoals de feniksachtige haan die glinstert als vuur bovenop de nieuw gebouwde torenspits.
Wanneer de kathedraal in het weekend van 7 en 8 december weer opengaat, hoopt Castelbajac dat de gewaden door de wereld zullen worden gezien als een bewijs van vernieuwing en de ‘kracht van kleur’ om te genezen en te inspireren.