BANGKOK – Thailand en Cambodja hebben zaterdag een staakt-het-vuren-overeenkomst ondertekend om een einde te maken aan wekenlange gevechten langs hun grens over concurrerende territoriale aanspraken.
De overeenkomst werd om 12.00 uur van kracht en roept op tot stopzetting van militaire bewegingen en schending van het luchtruim voor militaire doeleinden.
Aanbevolen video’s
Volgens het Cambodjaanse ministerie van Defensie heeft alleen Thailand luchtaanvallen uitgevoerd, waarbij locaties in Cambodja pas zaterdagochtend zijn getroffen.
De overeenkomst roept Thailand ook op om, nadat het staakt-het-vuren 72 uur heeft geduurd, 18 Cambodjaanse soldaten te repatriëren die het land sinds de eerdere gevechten in juli gevangen heeft gehouden. Hun vrijlating was een grote eis van Cambodjaanse zijde.
Binnen enkele uren na de ondertekening protesteerde het Thaise ministerie van Buitenlandse Zaken bij Cambodja dat een Thaise soldaat een blijvende handicap opliep toen hij op een antipersoneelsmijn stapte die volgens hem door Cambodjaanse strijdkrachten was gelegd.
De ministers van Defensie kwamen aan de grens bijeen om de overeenkomst te ondertekenen
De overeenkomst werd ondertekend door de ministers van Defensie van de landen, Tea Seiha uit Cambodja en Nattaphon Narkphanit uit Thailand, bij een grenscontrole. Het volgde op driedaagse gesprekken op lager niveau door militaire functionarissen.
Daarin wordt verklaard dat de partijen zich hebben verbonden aan een eerder staakt-het-vuren, dat een einde maakte aan de vijf dagen van gevechten in juli, en aan vervolgovereenkomsten.
Het oorspronkelijke staakt-het-vuren van juli werd tot stand gebracht door Maleisië en doorgedrukt onder druk van de Amerikaanse president Donald Trump, die dreigde handelsprivileges te onthouden tenzij Thailand en Cambodja daarmee instemden. Het werd in oktober meer gedetailleerd geformaliseerd tijdens een regionale bijeenkomst in Maleisië waar Trump aanwezig was.
Ondanks deze overeenkomsten voerden de landen een bittere propagandaoorlog en ging het grensoverschrijdende geweld door, dat begin december escaleerde tot wijdverbreide hevige gevechten.
Zaterdag verwelkomde de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio de aankondiging van het staakt-het-vuren en drong er bij Cambodja en Thailand op aan om deze en de voorwaarden van het eerder in Maleisië bereikte vredesakkoord volledig te respecteren.
VN-secretaris-generaal Antonio Guterres noemde het staakt-het-vuren ‘een positieve stap in de richting van het verlichten van het lijden van burgers, het beëindigen van de huidige vijandelijkheden en het creëren van een omgeving die bevorderlijk is voor het bereiken van duurzame vrede’, zei zijn woordvoerder.
De VN-chef sprak zijn waardering uit voor Maleisië, China en de Verenigde Staten voor hun inspanningen om het conflict vreedzaam op te lossen, zei VN-woordvoerder Stephane Dujarric. “De Verenigde Naties staan klaar om inspanningen te ondersteunen die gericht zijn op het handhaven van vrede en stabiliteit in de regio.”
Ook het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken juichte de overeenkomst eind zaterdag toe in een verklaring.
Peking zal zondag en maandag trilaterale gesprekken voeren met de Thaise en Cambodjaanse ministers van Buitenlandse Zaken in de zuidwestelijke provincie Yunnan.
“China zal op zijn eigen manier een constructieve rol spelen voor Cambodja en Thailand om het staakt-het-vuren te consolideren, de uitwisselingen te hervatten, het politieke vertrouwen weer op te bouwen, een ommekeer in de bilaterale betrekkingen te bewerkstelligen en de regionale vrede te handhaven”, aldus de verklaring van het ministerie van Buitenlandse Zaken.
Burgers werden het zwaarst getroffen door de gevechten
Volgens functionarissen heeft Thailand sinds 7 december 26 soldaten en één burger verloren als direct gevolg van de gevechten. Thailand heeft ook 44 burgerdoden gemeld.
Cambodja heeft geen officieel cijfer gegeven over het aantal militaire slachtoffers, maar zegt dat er dertig burgers zijn omgekomen en negentig gewond zijn geraakt. Aan beide zijden van de grens zijn honderdduizenden mensen geëvacueerd.
“Het huidige staakt-het-vuren maakt ook de weg vrij voor de ontheemden die in de grensgebieden wonen om naar hun huizen terug te kunnen keren, op het land te kunnen werken en zelfs hun kinderen de kans te geven terug te keren naar school en hun studie te hervatten”, zei de Cambodjaanse minister van Defensie Tea Seiha tegen verslaggevers na de ondertekening.
Elke partij gaf de ander de schuld voor het initiëren van de gevechten en beweerde uit zelfverdediging te handelen.
De overeenkomst roept beide partijen ook op zich te houden aan internationale overeenkomsten tegen het inzetten van landmijnen, een grote zorg van Thailand.
Thaise soldaten langs de grens zijn dit jaar bij minstens tien incidenten gewond geraakt door wat volgens Thailand nieuw aangelegde Cambodjaanse mijnen waren. Cambodja zegt dat de mijnen een overblijfsel zijn van tientallen jaren van burgeroorlog die eind jaren negentig eindigde.
Na de laatste verwonding op zaterdag merkte het Thaise ministerie van Buitenlandse Zaken op dat de nieuwe overeenkomst “belangrijke bepalingen bevat over gezamenlijke humanitaire ontmijningsoperaties om de veiligheid van militair personeel en burgers in de grensgebieden zo snel mogelijk te garanderen.”
Een andere clausule zegt dat de twee partijen “afspreken zich te onthouden van het verspreiden van valse informatie of nepnieuws.”
De overeenkomst roept op tot een hervatting van eerdere maatregelen om de grens af te bakenen. De partijen kwamen ook overeen om samen te werken bij het onderdrukken van grensoverschrijdende misdaden. Dat is in de eerste plaats een verwijzing naar online oplichting gepleegd door de georganiseerde misdaad, die jaarlijks miljarden dollars aan slachtoffers over de hele wereld oplevert. Cambodja is een centrum voor dergelijke criminele ondernemingen.
De leider van Maleisië juicht het akkoord toe
De Maleisische premier Anwar Ibrahim, die een belangrijke rol speelde bij het tot stand brengen van het oorspronkelijke staakt-het-vuren, zei dat de nieuwe overeenkomst “een gedeelde erkenning weerspiegelt dat terughoudendheid vereist is, vooral in het belang van de burgers.”
Veel clausules die vergelijkbaar waren met die in het akkoord van zaterdag waren opgenomen in het staakt-het-vuren-document van oktober en stonden open voor verschillende interpretaties en werden over het algemeen slechts gedeeltelijk nageleefd. Deze omvatten bepalingen met betrekking tot landmijnen en de Cambodjaanse gevangenen.
De kwetsbaarheid van de nieuwe overeenkomst werd onderstreept door de woordvoerder van het Thaise ministerie van Defensie, Surasant Kongsiri, in een nieuwsbriefing na de ondertekening van zaterdag. Hij zei dat de veilige terugkeer van burgers naar hun huizen erop zou wijzen dat de situatie voldoende is gestabiliseerd om de repatriëring van de gevangengenomen Cambodjaanse soldaten mogelijk te maken.
“Als het staakt-het-vuren echter niet werkelijkheid wordt, zou dit duiden op een gebrek aan oprechtheid aan de Cambodjaanse kant om een zekere vrede te creëren”, zei hij. “Daarom is het staakt-het-vuren van 72 uur dat vandaag ingaat geen daad van vertrouwen of onvoorwaardelijke acceptatie, maar een tijdsbestek om tastbaar te bewijzen of Cambodja werkelijk het gebruik van wapens, provocaties en bedreigingen in het gebied kan beëindigen.”