PARIJS – De Notre Dame-kathedraal, die zondag na een vijf jaar durende restauratie na een verwoestende brand weer open gaat voor het publiek, is een juweel van gotische architectuur, een symbool van Parijs en een toeristisch walhalla.
Maar achter de grootsheid van de kathedraal, die tussen de 12e en 14e eeuw 182 jaar in beslag nam om te bouwen, schuilen enkele verrassende verhalen. Van middeleeuwse mythen tot hedendaagse mysteries, hier zijn vijf bijzondere dingen die je moet weten over dit monument in Parijs:
Aanbevolen video’s
Het hart van Frankrijk, letterlijk
Het belang van de Notre Dame gaat verder dan alleen de architectuur en geschiedenis; het is letterlijk het punt waar alle wegen in Frankrijk beginnen.
Voor de kathedraal, ingebed in de kasseien, ligt een bescheiden plaat van brons en steen met de inscriptie ‘point zéro des routes de France’, wat ‘startpunt van de wegen van Frankrijk’ betekent. Deze plaquette markeert het startpunt voor het meten van afstanden tussen Parijs en andere steden in het hele land.
Terwijl de plaquette in 1924 werd geïnstalleerd, dateert het idee van een nationale ‘ground zero’ uit 1769. Koning Lodewijk XV voorzag een centrale referentie voor het groeiende wegennetwerk van Frankrijk, een concept dat de geografie van het land met zijn hart in Parijs verbond.
De grote waterspuwer-mythe
Die enge stenen wezens op de Notre Dame lijken misschien eeuwenoud, maar ze zijn niet allemaal wat ze lijken. De eigenlijke waterspuwers, dit zijn monstervormige goten die worden gebruikt om regenwater af te voeren, bestaan al sinds de bouw van de kathedraal. Maar de dramatische, monsterachtige figuren die vaak op ansichtkaarten en films worden afgebeeld, zijn hersenschimmen, en ze zijn veel nieuwer.
In de 19e eeuw voegde de architect Eugène Viollet-le-Duc, die verantwoordelijk was voor de renovatie van het toen in verval zijnde gebouw, deze wezens toe om de mystiek van de kathedraal te vergroten. Viollet-le-Duc liet zich inspireren door Victor Hugo’s beroemde boek ”De Klokkenluider van de Notre Dame” om deze demonische dierfiguren met gepersonifieerde uitdrukkingen te creëren.
Hoe kun je ze uit elkaar houden? Waterspuwers lijken op horizontale punten die uit de gevel komen en hebben gaten in hun tuiten waardoor water kan weglopen.
Een revolutionaire make-over
Tijdens de Franse Revolutie, die golven van protest tegen de Kerk kende, werd de Notre Dame niet bepaald behandeld als een gerespecteerde kathedraal. In 1793 ontdeden revolutionairen het van zijn religieuze symbolen en noemden het “Notre-Dame de la Raison” (Onze Lieve Vrouw van de Rede).
In plaats daarvan organiseerde de kathedraal festivals ter ere van wetenschaps- en verlichtingsideeën, en een korte tijd werd de kathedraal zelfs gebruikt als wijnpakhuis.
De religieuze diensten werden hervat in 1795 en de Notre Dame herwon haar heilige status onder impuls van de Franse keizer Napoleon I, die daar in 1804 zijn kroning hield, vereeuwigd in een beroemd schilderij van Jacques-Louis David.
De onthoofde koningen die eeuwen later terugkeerden
In 1792 onthoofden revolutionairen ook 28 beelden van de gevel van de Notre Dame, waarbij ze ze voor Franse monarchen aanzagen. Het waren eigenlijk oude koningen van Juda, bijbelse voorouders van Jezus. Men dacht dat de hoofden voor altijd verloren waren gegaan, mogelijk vernietigd of verkocht als bouwmateriaal.
Maar in 1977 ontdekten arbeiders die een binnenplaats in het 9e arrondissement van Parijs renoveerden honderden fragmenten van stenen sculpturen. Deskundigen bevestigden dat dit de ontbrekende hoofden van de koningen van de Notre Dame waren. Hoe ze daar uiteindelijk begraven zijn gebleven, blijft een mysterie.
Tegenwoordig zijn 22 van de hoofden gerestaureerd en tentoongesteld in het Cluny Museum in Parijs. Hun ontdekking wordt beschouwd als een van de meest opmerkelijke archeologische vondsten in de moderne geschiedenis van de stad.
Een vurige wake-up call over loodstof
De brand van 2019 die de Notre Dame bijna verwoestte, bracht een ernstig gezondheidsrisico aan het licht. Toen de vlammen het dak smolten, kwamen tonnen giftig loodstof vrij in de lucht en verspreidden zich over Parijs.
Het probleem? De autoriteiten ontdekten dat er geen regels waren om het gevaar van loodstof buitenshuis te meten. Dit was niet alleen een kwestie van Parijs; grote steden als Londen en Rome, en zelfs de Wereldgezondheidsorganisatie, hebben geen richtlijnen voor loodvervuiling buitenshuis.
De brand in de Notre Dame bracht een verborgen probleem aan het licht, waardoor ambtenaren gedwongen werden hun veiligheidsnormen onder de loep te nemen. Het duurde vier maanden voordat de stad de trottoirs grondig had schoongemaakt, terwijl toeristen, bewoners en kooplieden dagelijks door de straten rond de kathedraal liepen.