BELEM – De VN-klimaatonderhandelingen zouden naar verwachting maandag beginnen tijdens een bijeenkomst aan de rand van het Braziliaanse Amazonegebied, waarbij de leiders zullen aandringen op urgentie, samenwerking en versnelling na meer dan dertig jaar strijd om de opwarming van de aarde tegen te gaan door de koolstofvervuiling die deze veroorzaakt drastisch te verminderen.
André Corrêa do Lago, voorzitter van de conferentie van dit jaar, bekend als COP30, benadrukte dat onderhandelaars zich bezighouden met ‘mutirão’, een Braziliaans woord afgeleid van een inheems woord dat verwijst naar een groep die zich verenigt om aan een gedeelde taak te werken.
Aanbevolen video’s
“Of we besluiten samen te veranderen uit vrije wil, of we zullen verandering opgelegd krijgen door een tragedie”, schreef do Lago zondag in zijn brief aan de onderhandelaars. “We kunnen veranderen. Maar we moeten het samen doen.”
Wat de roep om saamhorigheid ingewikkelder maakt, zijn de Verenigde Staten. De regering-Trump heeft geen onderhandelaars op hoog niveau naar de gesprekken gestuurd en trekt zich voor de tweede keer terug uit het tien jaar oude Akkoord van Parijs, dat hier in Belem als een gedeeltelijke verwezenlijking wordt gevierd.
De Verenigde Staten hebben meer warmtevasthoudende kooldioxide in de lucht gebracht door de verbranding van steenkool, olie en aardgas dan enig ander land. China is nu de grootste koolstofvervuiler, maar omdat koolstofdioxide minstens een eeuw in de lucht blijft hangen, werd er meer van geproduceerd in de VS.
“Ik denk dat de omgeving waarin we ons bevinden, het geopolitieke landschap, bijzonder uitdagend is”, zegt Palau-ambassadeur Ilana Seid, voorzitter van de Alliantie van Kleine Eilandstaten. Kleine eilandstaten lijden onder de ergste gevolgen van de klimaatverandering, omdat de stijgende zeeën land opslokken. ‘De terugtrekking van de Verenigde Staten uit het Akkoord van Parijs heeft de ernst van het hele onderhandelingssysteem echt veranderd.
De acties van president Donald Trump schaden de strijd tegen de klimaatverandering, zei de voormalige Amerikaanse speciale gezant voor klimaat Todd Stern.
“Het is maar goed dat ze niemand sturen. Het zou niet constructief zijn als ze dat wel deden”, zei hij.
Katharine Hayhoe, hoofdwetenschapper van Nature Conservancy, vergeleek de onderhandelingen met een potluck-diner.
“Iedereen brengt de bijdragen die zij leveren”, wat in dit geval nieuwe en versterkte plannen zijn om de koolstofvervuiling terug te dringen, zei Hayhoe. “En het is duidelijk wie de tijd heeft genomen om de verse taart met fruit te bakken die ze hebben geplukt en wie die bevroren kipnuggets van een jaar oud uit de achterkant van hun vriezer heeft gevist.”
“De Verenigde Staten zullen als land niet met een gerecht komen opdagen”, zei Hayhoe. Zij en verscheidene anderen, waaronder voormalige leidende Amerikaanse onderhandelaars, wijzen echter op Amerikaanse steden, staten en bedrijven waarvan zij zeiden dat ze de leiding zouden nemen.
In een brief aan onderhandelaars die eind zondag werd vrijgegeven, zei Simon Stiell, de klimaatchef van de VN, dat het tien jaar oude Akkoord van Parijs tot op zekere hoogte werkt, “maar we moeten versnellen in het Amazonegebied. Er is al verwoestende schade aan het klimaat aan de gang, van orkaan Melissa die het Caribisch gebied treft, supertyfoons die Vietnam en de Filipijnen verwoesten, tot een tornado die door Zuid-Brazilië raast.”
Niet alleen moeten landen sneller meer doen, maar ze “moeten klimaatactie verbinden met het echte leven van mensen”, schreef Stiell.