NICOSIA – De leiders van de Europese Unie die op Cyprus bijeenkomen, moeten beginnen met het opstellen van een draaiboek over wat er moet gebeuren als een lidstaat die wordt aangevallen een oproep tot hulp doet van blokpartners, zei de president van Cyprus.
In een exclusief interview op dinsdag zei president Nikos Christodoulides dat de EU-leiders zullen praten over het “geven van inhoud” aan artikel 42.7 van de verdragen van het blok, dat alle 27 lidstaten verplicht elkaar te helpen in tijden van crisis.
Aanbevolen video’s
Het artikel stelt dat als een land het slachtoffer wordt van gewapende agressie op zijn grondgebied, zijn partners ‘hulp en bijstand moeten bieden met alle middelen die binnen hun macht liggen’. Het is nog nooit eerder gebruikt, dus er zijn geen vaste regels over hoe EU-leden moeten reageren op een oproep om hulp.
De kwestie vindt vooral weerklank bij Christodoulides, die vorige maand de hulp van andere EU-landen inriep toen een Shahed-drone een Britse luchtmachtbasis aan de zuidkust van het eiland insloeg. Cypriotische functionarissen zeiden dat de drone werd gelanceerd vanuit Libanon, waarvan de hoofdstad slechts 207 kilometer (129 mijl) verwijderd is van de zuidkust van Cyprus. Griekenland, Frankrijk, Spanje, Nederland en Portugal stuurden schepen met anti-dronecapaciteiten om het eiland te helpen verdedigen.
Er is opheldering nodig over landen die ook NAVO-lid zijn
Christodoulides zei dat, aangezien veel EU-landen ook lid zijn van de NAVO, het draaiboek moet verduidelijken hoe die landen zouden reageren op een roep om hulp van een EU-partner, zonder in strijd te zijn met hun verplichtingen onder de militaire alliantie.
Artikel 5, de eigen veiligheidsgarantie van de NAVO, bepaalt dat een aanval op één bondgenoot wordt beschouwd als een aanval op alle bondgenoten, en dat een collectieve reactie vereist is.
“Dus wat gaat er in deze situatie gebeuren als een lidstaat zowel een NAVO-lidstaat als een EU-lidstaat is? Wat gaat er gebeuren?” zei Christodoulides.
Een andere kwestie die in het kader van artikel 47.2 moet worden aangepakt, is de vraag of een reactie een collectieve reactie zou zijn, naar het voorbeeld van de NAVO, of alleen een reactie voor de buurstaten van het land dat in nood verkeert. Er is ook de vraag welke middelen moeten worden gebruikt om de verschillende soorten crises aan te pakken.
Christodoulides zei dat hij blij is te zien dat collega-EU-leiders nu “het belang begrijpen” van het dichter bij het Midden-Oosten brengen van het blok met initiatieven als het Mediterrane Pact, dat specifieke projecten implementeert over een reeks kwesties, waaronder gezondheidszorg, onderwijs en energie in de landen van het Midden-Oosten.
Nauwere banden van de EU met het Midden-Oosten zijn een belangrijke prioriteit geweest voor het Cypriotische EU-voorzitterschap, dat volgens Christodoulides een “zeer goede gelegenheid … biedt om inhoud te geven” aan die doelstelling. De leiders van Egypte, Libanon, Syrië en Jordanië zullen later deze week de informele top van de EU-leiders bijwonen, wat de gelegenheid biedt “niet alleen om ideeën uit te wisselen, maar om in actie te zien hoe we onze samenwerking op een strategisch niveau tillen.”
“We kunnen de belangen van de landen van het Grotere Midden-Oosten in Brussel vertegenwoordigen, maar tegelijkertijd, en dit is heel erg belangrijk, vertrouwen de landen in de regio erop dat Cyprus hen in de Europese Unie zal vertegenwoordigen”, zei hij.
‘Een win-winsituatie’
Christodoulides is een groot voorstander van de India-Middle East-Europe Economic Corridor (IMEC), een handels-, energie- en digitale connectiviteitscorridor die het continent zou verbinden met de grootste democratie ter wereld en die naar verwachting vrede en stabiliteit in het Midden-Oosten zou inluiden.
Christodoulides zei dat onder het Cypriotische EU-voorzitterschap een ‘Vrienden van IMEC’-groep is opgericht om het initiatief te promoten, dat volgens hem nog steeds geen specifiekere projecten is. Eén zo’n project is de Great Seas Interconnector, een elektriciteitskabel die de elektriciteitsnetten van Griekenland en Cyprus met elkaar verbindt en uiteindelijk Israël, dat geplaagd wordt door vertragingen.
“We kunnen samenwerken met de Amerikanen, met de Amerikaanse regering, met president Trump om inhoud te geven, want het zal een win-winsituatie zijn voor zowel de Europese Unie als de Verenigde Staten” met aanvullende concrete projecten, zei Christodoulides.
Nieuwe energiebronnen
De oorlog tegen Iran bracht de noodzaak voor de EU om haar energiebron te diversifiëren opnieuw scherp in beeld. Christodoulides zei dat hij in gesprek is met de uitvoerende macht van de EU over hoe Cyprus’ eigen offshore aardgasvoorraden het blok kunnen helpen alternatieve energiebronnen en -routes te vinden.
Hij zei dat Commissievoorzitter Ursula von der Leyen vrijdag “zeer specifieke voorstellen” zal onthullen met betrekking tot de energiekosten en hoe het blok energieonafhankelijker kan worden.
Christodoulides zei dat de EU aanzienlijke vooruitgang heeft geboekt bij het bespoedigen van haar besluit over het opzetten van mechanismen, maar er niet in is geslaagd haar belofte om nieuwe leden toe te voegen de afgelopen twee jaar waar te maken, waardoor het vertrouwen dat potentiële lidstaten in de unie hebben, is afgenomen.
“We hebben dus een sterk geopolitiek instrument dat we voornamelijk verliezen vanwege onze fouten. De situatie vandaag is veel beter. We beslissen in een veel sneller tempo, laten we zeggen,”, zei Christodoulides. “En uitbreiding is een van de geopolitieke instrumenten die we als Europese Unie vrij snel nodig hebben om specifieke beslissingen te kunnen nemen.”