Bleak Week, een filmfestival ter ere van ‘cinema of despair’, begon als een tegendraadse reactie op de roep om feelgoodfilms na de pandemie.
Programmeurs van de American Cinematheque, een non-profit kunstgroep die curator is van verschillende historische theaters in Los Angeles, hoorden de roep om komedies en dachten: wat als ze het tegenovergestelde zouden doen? Bleak Week, die handig zou samenvallen met de June Gloom van de stad, zou de arthouse-versie van Shark Week kunnen zijn.
Aanbevolen video’s
“We wisten niet hoe het zou gaan”, zegt Grant Moninger, artistiek directeur van de groep. “Mensen vinden dit misschien leuk … of mensen kijken ernaar en zijn op de een of andere manier beledigd.”
In 2022 programmeerden hij en Chris LeMaire muur-tot-muur selecties van het meest sobere aanbod van de wereldcinema, van Elem Klimovs anti-oorlogs-epos “Come and See” tot Béla Tarr’s 439 minuten durende “Sátántangó.” De in LA gevestigde filmcriticus Katie Walsh was een van de eerste voorvechters van het concept. Toen het werd aangekondigd, herinnerde ze zich dat ze de ‘sickos’-meme had getweet.
“Ik had zoiets van: ja, dit is voor mij, dit voor de zieken”, zei Walsh. “We waren er online erg enthousiast over. Ik denk dat ze zeiden: oké, geweldig, dit is een concept dat zich gaat vertalen.”
Van niche-experiment tot mondiale voetafdruk
Vijf jaar later is Bleak Week wereldwijd gegaan. In juni zullen er Bleak Weeks plaatsvinden in 100 theaters in 73 steden in acht landen, van het Verenigd Koninkrijk en Canada tot Puerto Rico en Latijns-Amerika. In de Verenigde Staten zijn het ook niet alleen de grootste steden: er zijn versies in Columbia, Missouri (Ragtag Cinema), Pittsburgh (Row House Cinema), Rehoboth Beach, Delaware, (Cinema Art Theatre), Brookline, Massachusetts (Coolidge Corner Theatre) en Albuquerque, New Mexico, (Guild Cinema), om er maar een paar te noemen.
“Hoewel Bleak Week deprimerend klinkt, is het in werkelijkheid een viering van de menselijke ervaring”, aldus Moninger. “Het is echt waar cinema over gaat: empathie en het begrijpen van de wereld.”
Verveling in de bioscoop was tenslotte geen niche. Die bijna zeven en een half uur durende vertoningen van “Sátántangó” zijn regelmatig uitverkocht. Het is niet ongebruikelijk om beroemde mensen zowel op het podium als in het publiek te zien (Sean Baker en Mikey Madison werden een jaar lang gespot tijdens een vertoning van ‘In a Glass Cave’, over een ex-nazi-pedofiel). Zelfs Tarr, de grote Hongaarse filmmaker die eerder dit jaar stierf en ooit zei dat hij nooit meer naar de Verenigde Staten zou terugkeren, maakte een uitzondering en woonde in het tweede jaar de Bleak Week bij. Uitbreiding volgde al snel naar The Paris Theatre in New York en The Prince Charles Cinema in Londen.
“Het mooie van cinema is dat je alle kleuren van de menselijke ervaring kunt ervaren”, zegt Walsh, die er door de jaren heen zowel aanwezig was als moderator was. “Bleak Week biedt een kans om op veel manieren van dit specifieke gevoel te genieten. Ik vind het gewoon heel leuk. Ik zie dingen die ik ergens anders nooit zou zien.”
Aan het einde van de films zei Walsh: “Meestal moet ik zo’n 30 minuten naar een muur staren.”
Meer dan 300 films tijdens Bleak Week 2026
De vijfde editie is al aan de gang in Los Angeles in het Egyptian Theatre, het Aero Theatre en Los Feliz 3. Op het programma staan optredens van onder meer Isabelle Huppert, die Q&A’s zal doen voor verschillende films, waaronder ‘The Piano Teacher’ en ‘Heaven’s Gate’, filmmaker Ari Aster die zijn director’s cut van ‘Midsommar’ laat zien en Denis Villeneuve namens zijn doorbraakfilm ‘Incendies’.
Een van de meest bevrijdende aspecten van het concept is dat er geen genre-wurggreep bestaat op het idee van sombere cinema. Het kan oorlogstijd zijn. Het kan een interpersoonlijk drama zijn. Het kan fantasie zijn. Het kan zelfs gezinsvriendelijk zijn. Ze hebben lokale programmeurs de mogelijkheid gegeven om hun eigen selecties te maken; Dit jaar worden er wereldwijd ruim 300 films vertoond.
“Ze kennen hun publiek. Ze weten welke films resoneren”, aldus LeMaire. “Voor ons is het leuk om al die verschillende benaderingen te zien.”
Het Gene Siskel Film Center in Chicago richt zich op animatie en speelt films als Hayao Miyazaki’s ‘Princess Mononoke’, Martin Rosen’s ‘Watership Down’ en Michael Schaack’s ‘Felidae’. Het Argentijnse programma omvat zowel lokale films als een retrospectief van Asters werk. In het historische Park Theatre in Vancouver werden selecties gemaakt door lokale filmmakers en ‘vrienden van de locatie’. Acteur Finn Wolfhard koos voor ‘The Celebration’, ‘Sinners’-cameraman Autumn Durald Arkapaw koos voor ‘The Deer Hunter’ en ‘Anora’-producent Samantha Quan koos voor ‘The Virgin Suicides’.
De meest geprogrammeerde film dit jaar is Isao Takahata’s animatiefilm ‘Grave of the Fireflies’, over een jongen en zijn zus die vechten om te overleven in het Japan van na de Tweede Wereldoorlog nadat ze hun ouders hebben verloren. Eén film die ze elk jaar willen laten zien is ‘Come and See’, waarvan Moninger zei dat het ‘de somberste van de sombere ervaring’ is.
Het concept staat open voor interpretatie, zolang het maar een verhalende film is. Het enige dat niet kan, is een documentaire.
“Er is nog steeds iets triomfantelijks aan het nemen van vreselijke ervaringen of iemands persoonlijke tragedie en het kunnen omzetten ervan in kunst,” zei Moninger. “Dat is eigenlijk een van onze enige regels: we doen gewoon geen documenten.”
Als het allemaal gezegd en gedaan is, zorgen ze er in ieder geval in Los Angeles voor dat ze afsluiten met iets liefs: de drie ‘Paddington’-films. Het is wat ze graag een ‘marmeladejager’ noemen.