Onderhandelaars kwamen maandag bijeen in Busan, Zuid-Korea, in een laatste poging om een verdrag te sluiten om de wereldwijde crisis van plasticvervuiling aan te pakken.
Het is de vijfde keer dat de landen van de wereld bijeenkomen om een juridisch bindend akkoord over plasticvervuiling op te stellen. Naast de nationale delegaties zijn vertegenwoordigers van de plasticindustrie, wetenschappers en milieuactivisten gaan bepalen hoe de wereld het groeiende probleem aanpakt.
Aanbevolen video’s
Volgens de Verenigde Naties “stikt de planeet in plastic”. Het vervuilt meren, rivieren, oceanen en de lichamen van mensen.
“Schop het blikje, of de plastic fles, niet weg”, zei Inger Andersen, uitvoerend directeur van het Milieuprogramma van de VN, in een boodschap gericht aan de onderhandelaars.
Dit “is een kwestie over de intergenerationele rechtvaardigheid van de generaties die na ons zullen komen en met al dit afval zullen leven. We kunnen dit oplossen en we moeten het in Busan voor elkaar krijgen”, zei ze in een interview.
De voorgaande vier mondiale bijeenkomsten hebben scherpe verschillen in doelstellingen en belangen aan het licht gebracht. De gesprekken van deze week lopen tot en met zaterdag.
Onder leiding van Noorwegen en Rwanda zeggen 66 landen plus de Europese Unie dat ze de totale hoeveelheid plastic op aarde willen aanpakken door ontwerp, productie, consumptie en waar plastic terechtkomt te controleren. De delegatie van het zwaar getroffen eiland Micronesië heeft geholpen bij het leiden van een poging om meer aandacht te vragen voor de ‘niet-duurzame’ plasticproductie, genaamd de Bridge to Busan. Eilandstaten worstelen met enorme hoeveelheden plastic afval van andere landen dat aanspoelt op hun kusten .
“Wij denken dat dit de kern van het verdrag is, om stroomopwaarts te gaan en het probleem bij de bron aan te pakken”, zegt Dennis Clare, juridisch adviseur en plasticonderhandelaar voor Micronesië. “Er is een slogan: ‘Je kunt je uitweg uit dit probleem niet recyclen.'”
Sommige plasticproducerende en olie- en gaslanden, waaronder Saoedi-Arabië, zijn het daar niet mee eens. Ze verzetten zich krachtig tegen elke beperking van de plasticproductie. Het meeste plastic wordt gemaakt van fossiele brandstoffen. Saoedi-Arabië is ’s werelds grootste exporteur van primair polypropyleen, een veel voorkomend type plastic, en was volgens de Plastics Industry Association vorig jaar goed voor naar schatting 17% van de export.
China, de Verenigde Staten en Duitsland waren in 2023 de koplopers in de mondiale kunststoffenhandel, zowel qua export als import, aldus de vereniging.
De plasticindustrie pleit voor een verdrag dat zich richt op het herontwerpen van plastic producten, recycling en hergebruik, ook wel ‘circulariteit’ genoemd. Chris Jahn, het secretariaat van de International Council of Chemical Associations, zei dat de onderhandelaars zich moeten concentreren op het beëindigen van plastic afval in het milieu, en niet op de plasticproductie, om tot een deal te komen. Veel landen zullen zich niet bij een verdrag aansluiten als daarin productieplafonds zijn opgenomen, zei hij.
Om vooruitgang te blijven boeken en te groeien als wereldeconomie zullen er meer kunststoffen komen, voegde Jahn eraan toe.
“We moeten er dus naar streven om die kunststoffen in de economie en uit het milieu te houden”, zei Jahn.
De delegatie van de Verenigde Staten zei aanvankelijk dat landen hun eigen actieplannen moeten ontwikkelen, een standpunt dat als gunstig voor de industrie wordt gezien. Deze zomer veranderde het zijn standpunt en zei dat de VS open staat voor het overwegen van mondiale doelstellingen voor het terugdringen van de plasticproductie.
Milieugroeperingen beschuldigden de VS ervan terug te krabbelen toen de onderhandelingen naderden.
Sarah Martik, uitvoerend directeur van het Center for Coalfield Justice, zei dat de Verenigde Staten aan de zijlijn staan in plaats van leiding te geven, en “hun duim op de schaal leggen gedurende het geheel van de onderhandelingen.” Ze hoopt dat dit de ambitie van andere landen niet zal doen ontsporen.
De Amerikaanse Environmental Protection Agency heeft donderdag een nationale strategie vrijgegeven om plasticvervuiling te voorkomen, maar Martik zei dat ze denkt dat te veel van de maatregelen vrijwillig zijn om een verschil te maken.
De Democratische Amerikaanse senator Jeff Merkley uit Oregon zei dat het een vergissing is als de Verenigde Staten genoegen nemen met voorstellen met de kleinste gemene deler, alleen maar om een soort overeenkomst te bereiken.
Luis Vayas Valdivieso, de commissievoorzitter uit Ecuador, heeft onlangs tekst voorgesteld voor secties waarvan hij denkt dat de delegaties het daarmee eens kunnen zijn.
Volgens de intergouvernementele Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling zal de productie en het gebruik van plastics wereldwijd tegen 2040 736 miljoen ton bereiken, een stijging van 70% ten opzichte van 2020, zonder beleidswijzigingen.
Uit onderzoek dat deze maand in Science werd gepubliceerd, blijkt dat het nog steeds mogelijk is om de plasticvervuiling bijna te beëindigen. Het beleid dat het meeste verschil maakt is: het verplicht stellen van nieuwe producten om 40% gerecycled plastic na consumptie te maken; het beperken van de nieuwe plasticproductie tot het niveau van 2020; aanzienlijk te investeren in het beheer van plastic afval, zoals stortplaatsen en afvalinzamelingsdiensten, en een kleine vergoeding in te voeren voor plastic verpakkingen.
Het verdrag is de enige manier om plasticvervuiling op deze schaal op te lossen, zegt Douglas McCauley, professor aan UC Santa Barbara en UC Berkeley. McCauley leidde het onderzoek mede.
Margaret Spring, hoofd natuurbehoud en wetenschap van het Monterey Bay Aquarium, zei dat plasticvervuiling vroeger grotendeels als een afvalprobleem werd beschouwd. Nu wordt het algemeen gezien als een existentiële crisis die moet worden aangepakt, zei Spring, die de International Science Council vertegenwoordigt bij de onderhandelingen.
“Ik heb nog nooit zo snel gezien dat het begrip van mensen over dit onderwerp zo snel ging, gezien de complexiteit van het onderwerp,” zei ze. “Het geeft mij hoop dat we daadwerkelijk de knop kunnen gaan verzetten.”