BRUSSEL – De landen van de Europese Unie hebben maandag voorwaarden vastgelegd voor het opheffen van de sancties tegen Syrië en het op gang brengen van de hulp aan het door conflicten geteisterde land, te midden van onzekerheid over de bedoelingen van de nieuwe leiders, iets meer dan een week nadat zij de macht hadden gegrepen.
Tijdens een bijeenkomst in Brussel zeiden de topdiplomaten van de EU dat ze garanties willen van leden van de Syrische interim-regering dat zij zich voorbereiden op een vreedzame politieke toekomst waarbij alle minderheidsgroepen betrokken zijn, een toekomst waarin voor extremisme en voormalige bondgenoten Rusland en Iran geen plaats is.
Aanbevolen video’s
Sinds Damascus op 8 december viel en leider Bashar Assad naar Moskou vluchtte, verliep de Syrische transitie verrassend soepel. Er zijn weinig berichten opgedoken over represailles, wraakmoorden of sektarisch geweld. De meeste plunderingen en vernielingen zijn snel onder controle gebracht.
Maar het nieuwe leiderschap moet nog een duidelijke visie uiteenzetten over hoe Syrië zal worden bestuurd. De interim-regering werd opgericht door voormalige oppositiekrachten onder leiding van de islamitische militante groepering Hayat Tahrir al-Sham, oftewel HTS, een voormalig lid van Al-Qaeda dat door de EU en de VS als een terroristische organisatie wordt beschouwd.
De interim-regering zal tot maart regeren. De Arabische ministers van Buitenlandse Zaken hebben opgeroepen tot verkiezingen onder toezicht van de VN op basis van een nieuwe grondwet. De VN-gezant voor Syrië heeft aangedrongen op het opheffen van de sancties.
Om meer inzicht te krijgen, stuurt de EU een gezant naar Damascus voor gesprekken met degenen die op zijn minst tijdelijk de leiding hebben.
Kaja Kallas, hoofd van het buitenlands beleid van de EU, zei dat het blok een “stabiele, vreedzame en alomvattende regering wil”, maar dat het waarschijnlijk weken, zo niet maanden zal duren voordat de nieuwe weg voor Syrië duidelijk zal zijn.
“Syrië gaat een optimistische, positieve, maar tamelijk onzekere toekomst tegemoet, en we moeten ervoor zorgen dat dit de goede kant op gaat”, vertelde ze aan verslaggevers tijdens een bijeenkomst van EU-ministers van Buitenlandse Zaken. “Voor ons zijn het niet alleen de woorden, maar we willen ook de daden zien.”
In een boodschap gericht aan de nieuwe leiders zei Kallas: “Rusland en Iran zijn niet je vrienden, ze helpen je niet als je in de problemen zit. Ze hebben het regime van Assad verlaten, en dat is een heel duidelijke boodschap die laat zien dat ze elders de handen vol hebben en verzwakt zijn.”
Syrië is verwoest door vijf decennia van Assad-familieheerschappij. De economie is verwoest, de armoede is wijdverbreid, de inflatie en de werkloosheid zijn hoog en de corruptie sijpelt door in het dagelijks leven. Miljoenen mensen zijn het land ontvlucht.
Honderdduizenden van hen wonen in Europa, en hoewel sommige EU-landen de asielaanvragen van Syrische vluchtelingen hebben opgeschort, zullen voorlopig alleen degenen die willen terugkeren worden geholpen om naar huis te gaan.
In 2011 begon de EU met het opleggen van tegoeden en reisverboden aan Syrische functionarissen en organisaties als reactie op het harde optreden van Assad tegen civiele demonstranten, dat uitmondde in een burgeroorlog. De sancties zijn opgelegd aan ongeveer 316 mensen en 86 entiteiten die ervan worden beschuldigd Assad te steunen.
De Franse minister van Buitenlandse Zaken Jean-Noël Barrot zei dat voordat eventuele sancties worden opgeheven of EU-ontwikkelingshulp naar Syrië wordt gestuurd, “aan een bepaald aantal voorwaarden moet worden voldaan.” Daartoe behoren, zo zei hij, “een politieke transitie die het mogelijk maakt dat alle Syrische minderheidsgroepen vertegenwoordigd worden, het respect voor de mensenrechten, de rechten van vrouwen in Syrië (en) de afwijzing van terrorisme en extremisme.”
Zijn Spaanse tegenhanger, Jose Manuel Albares, zei dat de nieuwe leiders van Syrië moeten begrijpen dat de EU een aantal “rode lijnen” heeft die gerespecteerd moeten worden voordat er steun komt.
“We moeten de territoriale integriteit van Syrië garanderen en we moeten ervoor zorgen dat er geen buitenlandse inmenging is”, zei hij. “Als die vragen correct worden beantwoord door de nieuwe autoriteiten, kunnen we een tweede gesprek voeren over sancties.”
De Oostenrijkse minister van Buitenlandse Zaken Alexander Schallenberg zei dat de Europese steun aan de nieuwe leiders van Syrië geen “blanco cheque vooraf” mag zijn, waarbij van het blok wordt verwacht dat het al zijn sancties en economische beperkingen opheft en vervolgens gesprekken begint.
De Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Caspar Veldkamp vertelde de verslaggevers ook dat “wat de Russische militaire bases in Syrië betreft, we de Russen eruit willen hebben.”