Voor de vrouwen in Gaza worden de ontberingen van het leven in de uitgestrekte tentenkampen in het gebied verergerd door de dagelijkse vernedering dat ze nooit privacy hebben.
Vrouwen hebben moeite om zich bescheiden te kleden terwijl ze in tenten zitten met uitgebreide familieleden, inclusief mannen, en met vreemden op slechts een steenworp afstand in naburige tenten. De toegang tot menstruatieproducten is beperkt, dus knippen ze lakens of oude kleding in stukken om als maandverband te gebruiken. Geïmproviseerde toiletten bestaan meestal uit slechts een gat in het zand, omringd door lakens die aan een lijn bungelen, en deze moeten worden gedeeld met tientallen andere mensen.
Aanbevolen video’s
Alaa Hamami heeft het bescheidenheidsprobleem aangepakt door voortdurend haar gebedssjaal te dragen, een zwarte doek die haar hoofd en bovenlichaam bedekt.
“Ons hele leven is gebedskleding geworden, zelfs op de markt dragen we het”, zegt de jonge moeder van drie kinderen. “De waardigheid is verdwenen.”
Normaal gesproken droeg ze de sjaal alleen bij het verrichten van haar dagelijkse moslimgebeden. Maar met zoveel mannen in de buurt houdt ze hem de hele tijd aan, zelfs als ze slaapt – voor het geval er ’s nachts een Israëlische aanval in de buurt plaatsvindt en ze snel moet vluchten, zei ze.
De veertien maanden durende Israëlische campagne in Gaza heeft ruim 90% van de 2,3 miljoen Palestijnen uit hun huizen verdreven. Honderdduizenden van hen leven nu in smerige kampen met dicht op elkaar gepakte tenten over grote gebieden.
Het rioolwater stroomt door de straten en voedsel en water zijn moeilijk te verkrijgen. De winter doet zijn intrede. Gezinnen dragen vaak wekenlang dezelfde kleding, omdat ze op de vlucht kleding en veel andere spullen hebben achtergelaten.
Iedereen in de kampen zoekt dagelijks naar voedsel, schoon water en brandhout. Vrouwen voelen zich voortdurend blootgesteld.
Gaza is altijd een conservatieve samenleving geweest. De meeste vrouwen dragen de hijab of hoofddoek in het bijzijn van mannen die geen directe familie zijn. Zaken die verband houden met de gezondheid van vrouwen – zwangerschap, menstruatie en anticonceptie – worden doorgaans niet publiekelijk besproken.
“Vroeger hadden we een dak. Hier bestaat dat niet”, zegt Hamami, wiens gebedsdoek gescheurd is en besmeurd is met as van kookvuren. “Hier zijn onze hele levens aan het publiek blootgesteld. Er is geen privacy voor vrouwen.”
Zelfs eenvoudige behoeften zijn moeilijk te vervullen
Wafaa Nasrallah, een ontheemde moeder van twee kinderen, zegt dat het leven in de kampen zelfs de eenvoudigste behoeften moeilijk maakt, zoals het krijgen van maandverband, wat ze niet kan betalen. Ze probeerde stukjes stof en zelfs luiers te gebruiken, die ook in prijs zijn gestegen.
Als badkamer heeft ze een gat in de grond, omringd door dekens, ondersteund door stokken.
Volgens de VN hebben meer dan 690.000 vrouwen en meisjes in Gaza producten voor menstruatiehygiëne nodig, evenals schoon water en toiletten. Hulpverleners zijn er niet in geslaagd aan de vraag te voldoen, omdat de voorraden zich opstapelen bij de grensovergangen vanuit Israël. De voorraden hygiënekits zijn op en de prijzen zijn exorbitant. Veel vrouwen moeten kiezen tussen het kopen van maandverband en het kopen van voedsel en water.
Doaa Hellis, een moeder van drie kinderen die in een kamp woont, zei dat ze haar oude kleren heeft verscheurd om voor maandverband te gebruiken. “Overal waar we stof vinden, verscheuren we het en gebruiken we het.”
Een pakje maandverband kost 45 sikkels ($12), “en er zijn nog geen vijf sikkels in de hele tent”, zei ze.
Anera, een rechtengroep die actief is in Gaza, zegt dat sommige vrouwen anticonceptiepillen gebruiken om hun menstruatie te stoppen. Anderen hebben verstoringen in hun cyclus ervaren als gevolg van de stress en het trauma van herhaalde ontheemding.
De verschrikkelijke omstandigheden vormen reële risico’s voor de gezondheid van vrouwen, zegt Amal Seyam, directeur van het Women’s Affairs Centre in Gaza, dat vrouwen voorziet van benodigdheden en hen ondervraagt over hun ervaringen.
Ze zei dat sommige vrouwen zich al veertig dagen niet hebben omgekleed. Dat en geïmproviseerde stoffen maandverband ‘zullen zeker huidziekten veroorzaken’, ziekten die verband houden met reproductieve gezondheid en psychologische aandoeningen, zei ze.
“Stel je voor hoe een vrouw in Gaza zich voelt als ze niet in staat is de omstandigheden op het gebied van hygiëne en menstruatiecyclus onder controle te houden,” zei Seyam.
‘Alles is vernietigd’
Hellis herinnerde zich een tijd nog niet zo lang geleden, toen vrouw zijn meer als een vreugde en minder als een last voelde.
“Vrouwen zijn nu van alles beroofd: geen kleding, geen badkamer. Hun psychologie is volledig vernietigd”, zei ze.
Seyam zei dat het centrum gevallen heeft gevolgd waarin meisjes jonger zijn getrouwd, vóór de leeftijd van 18 jaar, om te ontsnappen aan de verstikkende omgeving van de tenten van hun familie. De oorlog zal “in elke zin van het woord een humanitaire ramp blijven veroorzaken. En vrouwen betalen altijd de hoogste prijs”, zei ze.
Volgens het Israëlische ministerie van Volksgezondheid zijn bij de Israëlische campagne in Gaza ruim 45.000 Palestijnen om het leven gekomen, waarvan ruim de helft vrouwen en kinderen. De telling maakt geen onderscheid tussen strijders en burgers.
Israël lanceerde zijn aanval als vergelding voor de aanval van Hamas op Zuid-Israël van 7 oktober 2023, waarbij militanten ongeveer 1.200 mensen doodden en ongeveer 250 anderen ontvoerden.
Nu grote delen van de steden en dorpen in Gaza met de grond gelijk zijn gemaakt, worstelen vrouwen met verminderde levens in hun tenten.
Hamami kan in een paar stappen de hele lengte van haar kleine tent lopen. Ze deelt het met 13 andere mensen uit haar uitgebreide familie. Tijdens de oorlog beviel ze van een zoon, Ahmed, die nu acht maanden oud is. Tussen de zorg voor hem en haar twee andere kinderen, het wassen van de was van haar familie, het koken en het wachten in de rij voor water, zegt ze dat er geen tijd is om voor zichzelf te zorgen.
Ze heeft een paar voorwerpen die haar herinneren aan hoe haar leven ooit was, waaronder een poederdoosje dat ze meebracht toen ze haar huis in het Shati-kamp in Gaza-stad ontvluchtte. De make-up is nu aangekoekt en brokkelt af. Het afgelopen jaar wist ze via vier verschillende verplaatsingen een kleine spiegel vast te houden. Het is opgedeeld in twee scherven die ze zo nu en dan bij elkaar houdt om een glimp van haar spiegelbeeld op te vangen.
“Vroeger had ik een kledingkast waarin alles zat wat ik maar kon wensen”, zegt ze. “We gingen elke dag wandelen, gingen naar trouwfeesten, gingen naar parken, naar winkelcentra, om alles te kopen wat we wilden.”
Vrouwen ‘verloren hun wezen en alles in deze oorlog’, zei ze. ‘Vóór de oorlog zorgden vrouwen voor zichzelf. Nu is alles vernietigd.”