NEW YORK – Jules Feiffer, een Pulitzer Prize-winnende cartoonist en schrijver wiens productieve productie varieerde van een langlopende stripverhaal tot toneelstukken, scenario’s en kinderboeken, is vrijdag overleden. Hij was 95 en publiceerde, trouw aan zijn schijnbaar onvermoeibare vorm, slechts vier maanden geleden zijn laatste boek.
Feiffers vrouw, schrijver JZ Holden, zei dinsdag dat hij stierf aan congestief hartfalen in hun huis in Richfield Springs, New York, en omringd was door vrienden, de twee katten van het echtpaar en zijn recente kunstwerken.
Aanbevolen video’s
Holden zei dat haar man al een paar jaar ziek was, ‘maar hij was scherp en sterk tot het einde. En grappig.”
Artistiek lenig huppelde Feiffer tussen talloze vormen van expressie, waarbij hij de nieuwsgierigheid van de kindertijd, stedelijke angst en andere maatschappelijke stromingen vastlegde. Voor ieder bracht hij een scherpe humor en scherpe observaties van de persoonlijke en politieke relaties mee die het leven van zijn lezers bepaalden.
Zoals Feiffer in 2002 aan de Chicago Tribune uitlegde, ging zijn werk over ‘communicatie en de ineenstorting daarvan, tussen mannen en vrouwen, ouders en kinderen, een regering en haar burgers, en het individu dat niet zo goed met autoriteit omgaat’.
Feiffer won de meest prominente prijzen van de Verenigde Staten op het gebied van journalistiek en filmmaken, nam in 1986 een Pulitzerprijs mee naar huis voor zijn tekenfilms en ‘Munro’, een korte animatiefilm die hij schreef, won in 1961 een Academy Award. De Library of Congress hield in 1996 een overzichtstentoonstelling van zijn werk.
“Mijn doel is om mensen aan het denken te zetten, om ze te laten voelen en, gaandeweg, om ze te laten glimlachen, zo niet lachen”, vertelde Feiffer in 1998 aan de South Florida Sun Sentinel. “Humor lijkt mij een van de beste manieren om ideeën. Het zorgt ervoor dat mensen luisteren zonder op hun hoede te zijn.”
Feiffer werd geboren op 26 januari 1929 in de Bronx. Van kinds af aan hield hij van tekenen.
Als jonge man ging hij naar het Pratt Institute, een kunst- en designuniversiteit in Brooklyn, en werkte hij voor Will Eisner, de maker van het populaire stripboekpersonage The Spirit. Feiffer tekende zijn eerste stripverhaal, ‘Clifford’, van eind jaren veertig tot hij in 1951 werd opgeroepen voor het leger, volgens een biografie op zijn voormalige website. Volgens de online biografie diende hij twee jaar in het Signal Corps.
Na het leger keerde hij terug naar het tekenen van cartoons en vond zijn weg naar een toen nieuw alternatief weekblad, The Village Voice. Zijn werk debuteerde in 1956 in de krant.
The Voice groeide uit tot een hoofdrolspeler in het centrum van het liberale New York, en Feiffer werd een van de vaste waarden. Zijn strip, simpelweg “Feiffer” genoemd, liep daar meer dan 40 jaar.
The Voice was een passende locatie voor Feiffers pittige liberale gevoeligheden, en een showcase voor een strip die werd geprezen om zijn spinachtige stijl en scherpe satire op een galerij van New Yorkse archetypen.
‘Het is moeilijk om je te herinneren hoe hypocrisie eruit zag voordat Jules Feiffer het schetste’, schreef Todd Gitlin, destijds hoogleraar journalistiek en sociologie aan de New York University, in 1997 in Newsday. Gitlin stierf in 2022.
Feiffer verliet de Voice tijdens een salarisgeschil in 1997, wat aanleiding gaf tot verontwaardiging onder de lezers. Zijn strip werd gesyndiceerd totdat hij er in 2000 een einde aan maakte.
Maar als “Feiffer” met pensioen was, was Feiffer zelf dat niet. Hij had al lang geleden een reeks zijprojecten ontwikkeld.
Hij publiceerde romans, te beginnen in 1963 met ‘Harry the Rat with Women’. Hij begon toneelstukken te schrijven, aangewakkerd door een gevoel van sociologische onrust die hij, zoals hij later aan Time Magazine vertelde, niet ‘in zes panelen van een tekenfilm’ kon behandelen.
Zijn eerste toneelstuk, ‘Little Murders’ uit 1967, won vervolgens een Obie Award, een toonaangevende onderscheiding voor off-Broadway- en Off-Off-Broadway-producties.
Uiteindelijk schreef hij meer dan een dozijn toneelstukken en scenario’s, variërend van de filmversie uit 1980 van de klassieke strip ‘Popeye’ tot het hardere gebied van ‘Carnal Knowledge’, een verhaal over twee studievrienden en hun giftige relaties met vrouwen gedurende twintig jaar. Feiffer schreef de toneel- en filmversies van ‘Carnal Knowledge’, waarvan een film uit 1971 werd gemaakt, geregisseerd door Mike Nichols en met in de hoofdrollen Jack Nicholson, Art Garfunkel, Candice Bergen en Ann-Margret. Feiffer heeft ook bijgedragen aan de langlopende erotische muzikale revue “Oh! Calcutta!”
Maar na teleurstellende recensies van zijn toneelstuk ‘Elliot Loves’ uit 1990, keek Feiffer naar het zachtere domein van de kinderliteratuur.
“Mijn soort theater ging over het confronteren van volwassenen met waarheden die ze niet wilden horen. Maar het leek mij dat we op dit specifieke moment het punt hebben bereikt waarop volwassenen al het slechte nieuws wisten. … Dus ging ik op zoek naar mensen aan wie ik goed nieuws kon brengen, en het leek mij dat dit de volgende generatie zou moeten zijn”, vertelde Feiffer in 1995 aan National Public Radio.
Na het inventieve boek ‘The Phantom Tollbooth’ uit 1961 van Norton Juster te hebben geïllustreerd, bracht Feiffer een wrange verwondering over zijn eigen boeken voor jonge lezers, te beginnen met ‘The Man in the Ceiling’ uit 1993. Een muzikale versie ging in 2017 in première in het Bay Street Theatre in Sag Harbor, New York.
Het theater organiseerde in februari 2019 een verrassend 90e verjaardagsfeestje voor Feiffer, toen hij een interview op het podium deed ter begeleiding van een vertoning van ‘Carnal Knowledge’.
De afgelopen jaren schilderde Feiffer ook aquarellen van zijn kenmerkende figuren en gaf hij onder meer cursussen humorschrijven aan verschillende hogescholen. Afgelopen september publiceerde hij een graphic novel voor jonge lezers, ‘Amazing Grapes’.
Zijn vrouw zei dat hij het met veel plezier had geschreven en dat hij genoot van de tekeningen en het verhaal.
“Hij was,” zei ze, “een vijfjarige die in het lichaam van een 95-jarige leefde.”
Dit verhaal werd gecorrigeerd om aan te tonen dat “Munro” een Academy Award won in 1961 en niet in 1958.