NEW YORK – Een van de eerste bezienswaardigheden die we zien in “Costume Art”, de nieuwe modetentoonstelling die maandag op het Met Gala wordt gelanceerd, is een glinsterende zuiljurk van Dolce & Gabbana, met glinsterende gouden pailletten rond een afbeelding van Aphrodite.
De Griekse godin staat op een voetstuk en houdt een gouden appel vast die haar is geschonken vanwege haar schoonheid – een klassiek schoonheidsideaal dat zo oud is als, nou ja, het oude Griekenland.
Aanbevolen video’s
Maar het idee van ‘Kostuumkunst’, waarbij het geklede lichaam door de eeuwen heen van de kunstgeschiedenis wordt onderzocht, is niet om de klassieke vorm te vieren. Het is eerder, zegt Andrew Bolton, voormalig curator van het Costume Institute van het Metropolitan Museum of Art, om dat formulier als lanceerplatform te gebruiken.
‘Nu gaan we er doorheen en halen het lichaam terug,’ zegt hij, terwijl hij een verslaggever door de glanzende nieuwe Conde M. Nast-galerijen leidt die tijdens de show zullen worden ingehuldigd.
Het corpulente lichaam. Het gehandicapte lichaam. Het zwangere lichaam. Het ouder wordende lichaam. De nieuwe show, die galagasten zullen bekijken voordat deze op 10 mei voor het publiek wordt geopend, is de meest bewust lichaamspositieve show die het museum heeft geprobeerd. Misschien wel het meest opvallende kenmerk is een groep nieuwe mannequins, gebaseerd op echte mensen met een grote verscheidenheid aan lichaamstypes.
Er is zelfs, in de sectie ‘aging body’, een enorme grijze hoodie, versierd met de zin: “IK BEN GEPENSIONEERD. (Dit is net zo gekleed als ik kan.)” Voor het geval je het hele glitter-glamour-gedoe beu bent.
Een nieuwe ruimte, waarin mode tot zijn recht komt
Vorig jaar bracht het Met Gala, een inzamelingsactie voor het Costume Institute, een recordbedrag van $31 miljoen op. Dat gigantische bedrag alleen al – het groeit elk jaar – kan verklaren waarom het museum zijn enige zelffinancierende afdeling een aantal prominente nieuwe opgravingen heeft gegund, gebouwd in de voormalige winkelruimte op de hoofdverdieping van het museum, vlak bij de Grote Zaal. “We bevinden ons in het epicentrum van het museum”, merkt Bolton met zichtbare trots op. Het zal alle toekomstige modetentoonstellingen huisvesten, waardoor ze gemakkelijker te bereiken zijn voor gasten en shows langer kunnen duren; “Costume Art” zal 8 maanden actief zijn.
De universaliteit van … diversiteit
De show reist door eeuwen van de kunstgeschiedenis door kunstobjecten te combineren met modekleding, waarbij het argument wordt aangevoerd dat niet alleen modekunst is (dat is inderdaad de dresscode voor gala’s) maar, nog dieper, dat kunst mode is. De eerste hoofdgalerij draagt de titel ‘Lichaamswezen in zijn diversiteit’ en begint met vloeiende gewaden in Griekse stijl, gecombineerd met afbeeldingen op Griekse vazen of kolven. Maar al snel verandert het beeld van klassieke vormen naar vormen die de mode traditioneel negeert.
Het zwangere lichaam, niet verborgen
Bolton stelt dat het zwangere lichaam in de kunst wordt genegeerd of gestereotypeerd. Hier presenteert hij ontwerpers – vaak vrouwen, werkzaam aan het eind van de 20e eeuw of later – die de verwachtingsvolle vorm hebben verkend en geaccentueerd. De zogenaamde ‘zwangerschapsjurk’ van de Britse ontwerpster Georgina Godley, die verscheen in haar ‘Bump and Lump’-collectie uit 1986, is een regelrechte viering van de verlengde zwangere buik. Het wordt gecombineerd met een zeldzaam (voor die tijd) beeldhouwwerk uit 1920 van de Franse kunstenaar Edgar Degas, ‘Zwangere vrouw’ – een naaktfiguur die haar buik vasthoudt en lijkt na te denken over wat komen gaat.
Het corpulente lichaam, onbelemmerd
Kledingstukken die hier te zien zijn, zijn onder meer het corsetterie van ontwerpster Michaela Stark, die zichzelf poseerde voor drie van de nieuwe mannequins. Eén ervan toont het corsetterie-ensemble ‘Fat Not Fertile’ – waarmee ze strijden tegen de trope dat een groter lichaam voortplanting en vruchtbaarheid vertegenwoordigt. Stark gebruikt korsetten om het vlees te binden en te accentueren, niet te verbergen – om ‘de kracht terug te brengen in de vrouwelijke vorm’. Het ensemble is gecombineerd met een oud marmeren beeldje dat op hetzelfde lichaamstype lijkt.
Het gehandicapte lichaam staat centraal
Een opvallende subset van de sectie Reclaimed Body onderzoekt het gehandicapte lichaam, zelf onderverdeeld in verschillende soorten handicaps: fysiek, zintuiglijk en cognitief.
In één ensemble draagt een mannequin gebaseerd op de paralympische atleet, model en acteur Aimee Mullins een paar Victoriaans-achtige Alexander McQueen-laarzen, die in werkelijkheid prothetische ledematen zijn. De outfit wordt gecombineerd met een beeldhouwwerk uit 1965, ‘The Amputee’, van John Gutmann.
De Ierse gehandicaptenactivist Sinéad Burke, geboren met dwerggroei, poseerde ook voor twee mannequins. De een draagt een Burberry-trenchcoat, op lengte geknipt – en inclusief een deel van een afgedankte mouw, omgevormd tot een hoofddeksel. De andere is een ‘Mickey en Minnie’-jurk van Vivienne Westwood en Malcolm McLaren, gecombineerd met een oud Egyptisch beeld van een dansende dwerg.
Model en activiste Aariana Rose Philip, die een rolstoel gebruikt, poseerde ook voor een mannequin, geplaatst in zijn eigen stoel – gekleed in een spijkerbroek en een shirt met de slogan: “Queer Capital.” Bij de tentoonstelling is een werk te zien van kunstenaar Lucy Jones, die net als Philip lijdt aan hersenverlamming.
Een minder zichtbare handicap wordt onderzocht met een jas van de Schotse ontwerpster Nadia Pinkney, die in haar collectie ‘Remember Me Knot’ een eerbetoon bracht aan zowel haar grootmoeder als overgrootmoeder, die de ziekte van Alzheimer had. Het patroon van de vacht – volgens curatoren afgeleid van hersenscans – is bedoeld om de ‘fysiologische kluwen’ te weerspiegelen die de ziekte in de hersenstructuur veroorzaakt.
Het gaat gepaard met een litho van Willem de Kooning, wiens eigen ervaring met de ziekte van Alzheimer zijn werk aan het einde van zijn carrière beïnvloedde.
Het vitale lichaam – kleurrijk en bloederig
De tweede hoofdgalerij is niet zozeer gewijd aan diversiteit als wel aan gemeenschappelijkheid – de dingen die ons allemaal verenigen. Zoals veroudering, dat de show probeert te herformuleren als ‘een vorm van verfijning in plaats van biologische achteruitgang’. En sterfelijkheid. Er is ook een hele verdomde sectie over, nou ja, bloed.
Dit geldt ook voor Westwood’s ‘Martyr to Love’-avondjasje, waarbij glimmende kralen een gespierde torso voorstellen, en dieprode kralen het bloed dat uit een wond druipt. Het wordt gecombineerd met ‘Man van Smarten met uitgestrekte armen’ van de Duitse schilder Albrecht Dürer.
“Costume Art” gaat op 10 mei open voor het publiek en loopt tot en met 10 januari 2027.