BEIROET – Een ernstig gehinderd Hezbollah was niet in de positie om de voormalige Syrische president Bashar Assad, een oude bondgenoot, te helpen verdedigen tegen de bliksemsnelle opstand die hem ten val bracht. Nu Assad weg is, is de militante groepering in Libanon nog zwakker.
Hezbollah kreeg tijdens de veertien maanden durende oorlog met Israël een zware klap te verduren. De omverwerping van Assad, die sterke banden had met Iran, heeft nu zijn vermogen om zich te herstellen verlamd door een cruciale wapensmokkelroute door Syrië af te snijden.
Aanbevolen video’s
Hezbollah-functionarissen zijn diep bezorgd, maar uitdagend.
“Wat er in Syrië gebeurt is een grote, gevaarlijke en nieuwe verandering, en om te weten waarom dit gebeurde moet geëvalueerd worden”, zei Hassan Fadlallah, een Libanese parlementslid die de politieke vleugel van Hezbollah vertegenwoordigt, tijdens een toespraak op een begrafenis voor militanten die door Israël zijn gedood. “Wat er ook in Syrië gebeurt, ondanks de gevaren ervan, zal ons niet verzwakken.”
Analisten zeggen dat de teloorgang van Hezbollah grote gevolgen zal hebben voor Libanon, waar het land decennialang een belangrijke politieke speler is geweest – en voor Iran, dat op de groep heeft vertrouwd als een van de vele proxy-krachten die macht over het Midden-Oosten projecteren. Het is ook een game-changer voor Israël, wiens aartsvijand aan de noordgrens zich nu op het meest kwetsbare punt in decennia bevindt.
De banden met Syrië hebben de opkomst en ondergang van de macht van Hezbollah beïnvloed
De Assad-dynastie, die Syrië een halve eeuw lang met ijzeren vuist regeerde, speelde een cruciale rol bij het versterken van Hezbollah, dat begin jaren tachtig werd opgericht door Iraanse adviseurs die via Syrië kwamen. Syrië was niet alleen een kanaal voor Iraanse wapens, maar ook een plaats waar Hezbollah strijders trainde en zijn eigen wapens vervaardigde.
Naarmate Hezbollah machtiger werd, werd het een macht waarop Assad kon vertrouwen voor bescherming in tijden van crisis. Hezbollah stuurde duizenden strijders om de strijdkrachten van Assad te versterken toen in 2011 een burgeroorlog uitbrak.
Toen opstandelingen begin december Syrië doorkruisten en de stad Homs innamen – op een steenworp afstand van een Syrische grensstad waar Hezbollah aanwezig was – verwachtten velen dat de militanten een felle strijd zouden leveren. Dat is tenslotte precies wat ze in 2013 deden, waardoor ze de tegenstanders van Assad ervan weerhielden Damascus binnen te dringen.
Deze keer was Hezbollah in wanorde. Veel van de topfunctionarissen, waaronder oud-leider Hassan Nasrallah, kwamen om bij Israëlische luchtaanvallen. En maandenlange Israëlische bombardementen vernietigden een groot deel van de militaire infrastructuur. Met de belangrijkste internationale bondgenoten van Syrië, Rusland en Iran, aan de zijlijn, trok Hezbollah zich terug en werd Assad snel verdreven.
“De val van het regime markeert het einde van de Iraanse wapens in Syrië en Libanon”, zei luitenant-kolonel Fares al-Bayoush, een overloper van het Syrische leger die tot 2017 in de burgeroorlog tegen de strijdkrachten van Assad en Hezbollah vocht, toen hij naar Syrië verhuisde. Kalkoen.
Libanon begint te worstelen met de ‘nieuwe realiteit’ van Hezbollah
In Libanon heeft het ondermijnen van de kracht van Hezbollah het leger de kans gegeven om de controle die het had afgestaan te herbevestigen, vooral langs de zuidgrens. Een door de VS bemiddeld staakt-het-vuren tussen de militante groepering en Israël stelt dat Hezbollah geen gewapende aanwezigheid langs die grens mag hebben, en dit heeft geleid tot een groeiende roep in Libanon om de ontwapening van de groep.
“Voor Hezbollah is het game over”, zei Samir Geagea, leider van de Christian Libanese Forces Party, zondag in een verklaring, uren nadat de opstandelingen Damascus hadden ingenomen. ‘Ga bij het Libanese leger zitten om een einde te maken aan jullie status als gewapende groep en jezelf om te vormen tot een politieke partij.’
Maar de langdurige macht van Hezbollah in de politieke arena in Libanon staat ook voor een grote uitdaging.
Velen in Libanon zijn boos op de groep. Critici zeggen dat Hezbollah zijn belofte heeft geschonden om zijn wapens alleen te gebruiken om Libanon te verdedigen toen het vorig jaar raketten op Israël begon af te vuren, de dag nadat Hamas – een andere door Iran gesteunde groep – Israël had aangevallen.
Volgens het ministerie van Volksgezondheid van het land zijn tijdens de oorlog met Israël bijna 4.000 mensen omgekomen in Libanon. Hele steden en dorpen waar Hezbollah-militanten en hun aanhangers woonden, zijn met de grond gelijk gemaakt. Meer dan 1 miljoen mensen zijn ontheemd en de economie van het land – die er vóór de oorlog slecht aan toe was – zit in een diep gat.
“Nu het (Syrische) regime weg is, wordt Hezbollah in Libanon geconfronteerd met een geheel nieuwe realiteit”, zegt Firas Maksad van het Midden-Oosten Instituut.
Maksad zei dat veel Libanese leiders de omvang van de verandering die heeft plaatsgevonden nog niet hebben begrepen. Zelfs enkele voormalige bondgenoten van Hezbollah in het parlement zijn begonnen afstand te nemen van de groep.
Gebran Bassil, een parlementariër die de Vrije Patriottische Beweging vertegenwoordigt, de andere grote christelijke partij van Libanon, zei dat het verlies van een wapenpijplijn uit Iran door Hezbollah Libanon zou kunnen helpen zich uit het regionale conflict te bevrijden.
“Hezbollah moet zich concentreren op interne aangelegenheden en niet op de wijdere regio”, zei Bassil, een voormalige bondgenoot van Hezbollah.
Het land heeft misschien geen andere keuze dan zijn ambities te beperken. Met de val van Assad heeft Iran de controle verloren over een landcorridor die zich uitstrekte door Irak en Syrië tot aan de Middellandse Zee, en die het land een onbelemmerde route gaf om Hezbollah te bevoorraden.
“Ze kunnen misschien sommige dingen binnenvliegen en sommige dingen smokkelen, maar dat zal niet op dezelfde schaal zijn, zelfs niet in de buurt”, zegt Aron Lund, een Syrië-expert bij Century International, een in New York gevestigde denktank.
Voor Israël is het doorbreken van het regionale netwerk van Iran een belangrijk doel geweest, hoewel het land op zijn hoede is voor islamitische militanten onder de opstandelingen die Assad omver hebben geworpen. Israël heeft zondag troepen naar een gedemilitariseerde bufferzone met Syrië bij de door Israël bezette Golanhoogte verplaatst, in wat het een tijdelijke veiligheidsmaatregel noemde.
Premier Benjamin Netanyahu noemde de val van Assad een “historische dag” en zei dat dit “het directe gevolg was van onze krachtige actie tegen Hezbollah en Iran, de belangrijkste aanhangers van Assad.”