PEKING – Een groeiend aantal landen wordt geconfronteerd met de dubbele uitdaging van bevolkingskrimp en vergrijzing, omdat jongere generaties ervoor kiezen minder kinderen te krijgen en de vooruitgang in de gezondheidszorg de levensverwachting verlengt.
China zei vrijdag dat zijn bevolking in 2024 voor het derde jaar op rij is gedaald, met bijna 1,4 miljoen tot 1,408 miljard. Elders in Azië daalt de Japanse bevolking al vijftien jaar, terwijl de groei van Zuid-Korea in 2021 negatief werd. In Italië is het aantal geboorten voor het eerst sinds de 19e eeuw onder de 400.000 gedaald.
Aanbevolen video’s
De bevolking heeft in 63 landen en gebieden een piek bereikt, waarvan ongeveer de helft in Europa, zeggen de Verenigde Naties. Volgens de VN zullen in de komende dertig jaar nog eens 48 daarvan hun hoogtepunt bereiken.
Wereldwijd groeit de bevolking van 8,2 miljard mensen nog steeds. De VN voorspellen dat dit aantal over ongeveer 60 jaar de 10,3 miljard zal bereiken en daarna zal gaan afnemen.
Voor veel landen met een krimpende bevolking heeft de langzaam voortschrijdende maar moeilijk te keren trend regeringen ertoe aangezet financiële prikkels te bieden om mensen aan te moedigen kinderen te krijgen, om zo het groeiende aantal ouderen te helpen ondersteunen.
Japan is sinds 2008 met 3 miljoen inwoners gekrompen
De belangrijkste minister van het Japanse kabinet, Yoshimasa Hayashi, noemde de demografische situatie vorig jaar kritiek en zei dat de komende zes jaar “de laatste kans voor ons zullen zijn om de trend mogelijk te keren.”
De bevolking van Japan piekte in 2008 met 128 miljoen mensen en is sindsdien gedaald tot 125 miljoen. Het aantal geboorten bereikte in 2023 een laagterecord van 730.000.
Uit onderzoeken blijkt dat jongere Japanners steeds terughoudender zijn in het trouwen of het krijgen van kinderen, ontmoedigd door de sombere vooruitzichten op werk, de kosten van levensonderhoud die sneller stijgen dan de salarissen en een bedrijfscultuur die moeilijk is voor vrouwen en werkende moeders.
De Japanse bevolking zal naar verwachting in 2070 dalen tot 87 miljoen mensen, waarbij vier op de tien mensen 65 jaar of ouder zullen zijn.
Eén deel van de bevolking groeit nog steeds: een toename van 11% van het aantal buitenlandse inwoners heeft ervoor gezorgd dat hun bevolking in 2023 voor het eerst boven de 3 miljoen is gekomen, wat neerkomt op bijna 3% van het totaal.
In China een hogere pensioenleeftijd en ‘ouderenuniversiteiten’
China wordt ouder, een trend die de economische groei zou kunnen ondermijnen en het vermogen van de overheid om voor een grotere oudere bevolking met minder werknemers te zorgen, op de proef zou kunnen stellen.
Sommigen zien kansen. Een ‘ouderenuniversiteit’ in Peking, de Chinese hoofdstad, heeft 150 studenten ingeschreven voor dans-, zang-, yoga- en modellenlessen. Het bedrijf is nog niet break-even, maar oprichter Liu Xiuqin gelooft in de toekomst van de markt, gezien de waarde die gepensioneerden geboren in de jaren zestig hechten aan de kwaliteit van leven en gezondheid in vergelijking met eerdere generaties.
De regering verhoogt de pensioenleeftijd de komende vijftien jaar van 60 jaar voor mannen naar 63 jaar; van 55 naar 50 voor vrouwen in fabrieks- en andere arbeidersbanen en van 58 naar 55 voor vrouwen in witteboordenarbeid.
China heeft zijn positie als meest bevolkte land in 2023 aan India afgestaan, nadat de bevolking in 2022 begon te dalen. Vrouwen krijgen minder baby’s ondanks de versoepeling van het Chinese één-kindbeleid, waarbij maximaal drie kinderen kunnen worden toegelaten.
De bevolking van 1,4 miljard mensen – nog steeds meer dan tien maal die van Japan – zal naar verwachting in 2050 dalen tot 1,3 miljard.
De paus roept Italianen op om meer kinderen te krijgen
Gesteund door het Vaticaan heeft een reeks Italiaanse regeringen beloofd de sociale, economische en culturele redenen achter een van de laagste geboortecijfers ter wereld aan te pakken.
Paus Franciscus heeft er herhaaldelijk bij Italianen op aangedrongen om meer kinderen te krijgen, om zo de zogenaamde demografische winter waarmee veel geïndustrialiseerde landen te maken hebben, om te keren.
De regering van premier Giorgia Meloni voert een campagne om tegen 2033 jaarlijks minstens 500.000 geboorten te stimuleren, een percentage dat volgens demografen noodzakelijk is om de loontrekkende bevolking te laten groeien en te voorkomen dat de economie instort als gepensioneerden een beroep doen op hun pensioenen.
Het aantal geboorten is gestaag gedaald van ongeveer 577.000 in 2008 naar 380.000 in 2023, het eerste jaar sinds de eenwording van Italië dat het aantal onder de 400.000 daalde.
Studies zeggen dat dit te wijten is aan een combinatie van factoren, waaronder een gebrek aan mogelijkheden voor betaalbare kinderopvang, lage salarissen en een traditie waarin vrouwen voor oudere ouders zorgen.
Buitenlanders keren de achteruitgang in Zuid-Korea om, maar ternauwernood
De bevolking van Zuid-Korea herstelde zich in 2023 dankzij een toestroom van buitenlanders.
Het geboortecijfer is opnieuw gedaald in een land waar veel jongere mensen niet dezelfde verplichting voelen om kinderen te krijgen als hun ouders en grootouders.
Sommigen worden afgeschrikt door de hoge kosten van het opvoeden van kinderen in een zeer competitief onderwijssysteem en een patriarchale cultuur die vrouwen dwingt de meeste taken in de kinderopvang op zich te nemen.
Het aantal buitenlandse inwoners steeg met 10% tot 1,9 miljoen mensen, deels als gevolg van een verlenging van een werkend visumprogramma, zo meldde het nationale persbureau Yonhap, daarbij verwijzend naar het overheidsbureau voor de statistiek.
Dat was genoeg om de totale bevolking enigszins te laten groeien: met 0,2% tot 51,8 miljoen mensen.
Daarvan zijn 9,5 miljoen 65 jaar of ouder. De demografische trends hebben aanleiding gegeven tot bezorgdheid over tekorten aan arbeidskrachten en druk op de overheidsbegroting.