Verpleegster Rod Salaysay werkt in het ziekenhuis met allerlei instrumenten: een thermometer, een stethoscoop en soms zijn gitaar en ukelele.
Op de herstelafdeling van UC San Diego Health helpt Salaysay patiënten bij het beheersen van pijn na een operatie. Naast medicijnen biedt hij op verzoek deuntjes aan en zingt hij soms. Zijn repertoire varieert van volksliederen in het Engels en Spaans tot Minuet in G Major en filmfavorieten als ‘Somewhere Over the Rainbow’.
Aanbevolen video’s
Patiënten glimlachen of knikken vaak mee. Salaysay ziet zelfs veranderingen in hun vitale functies, zoals een lagere hartslag en bloeddruk, en sommigen hebben mogelijk minder pijnstillers nodig.
“Er is vaak sprake van een cyclus van zorgen, pijn en angst in een ziekenhuis,” zei hij, “maar jij kunt helpen die cyclus te doorbreken met muziek.”
Salaysay is een eenmansband, maar hij is niet de enige. De afgelopen twintig jaar zijn live-optredens en opgenomen muziek de ziekenhuizen en dokterspraktijken binnengestroomd, terwijl het onderzoek groeit naar de manier waarop liedjes pijn kunnen helpen verzachten.
Wetenschappers onderzoeken hoe muziek de pijnperceptie beïnvloedt
De genezende kracht van zang kan intuïtief klinken, gezien de diepe wortels van muziek in de menselijke cultuur. Maar de wetenschap over de vraag of en hoe muziek acute en chronische pijn verzacht – technisch door muziek geïnduceerde analgesie genoemd – is net bezig met een inhaalslag.
Niemand suggereert dat een pakkend nummer ernstige pijn volledig kan wegnemen. Maar verschillende recente onderzoeken, onder meer in de tijdschriften Pain en Scientific Reports, hebben gesuggereerd dat het luisteren naar muziek de perceptie van pijn kan verminderen of het vermogen van iemand om pijn te verdragen kan vergroten.
Wat er het meest toe lijkt te doen, is dat patiënten – of hun families – zelf de muziekselecties kiezen en aandachtig luisteren, en niet alleen als achtergrondgeluid.
Hoe muziek het pijnniveau kan beïnvloeden
“Pijn is een heel complexe ervaring”, zegt Adam Hanley, een psycholoog aan de Florida State University. “Het wordt gecreëerd door een fysieke sensatie, en door onze gedachten over die sensatie en de emotionele reactie daarop.”
Twee mensen met dezelfde aandoening of hetzelfde letsel kunnen enorm verschillende niveaus van acute of chronische pijn ervaren. Of dezelfde persoon ervaart de pijn van de ene dag op de andere anders.
Acute pijn wordt gevoeld wanneer pijnreceptoren in een specifiek deel van het lichaam – zoals een hand die een hete kachel aanraakt – signalen naar de hersenen sturen, die de pijn op korte termijn verwerken. Chronische pijn gaat meestal gepaard met langdurige structurele of andere veranderingen in de hersenen, die de algehele gevoeligheid voor pijnsignalen verhogen. Onderzoekers onderzoeken nog hoe dit komt.
“Pijn wordt geïnterpreteerd en vertaald door de hersenen”, waardoor het signaal omhoog of omlaag kan gaan, zegt dr. Gilbert Chandler, specialist in chronische ruggengraatpijn bij de Tallahassee Orthopaedic Clinic.
Onderzoekers weten dat muziek de aandacht kan afleiden van pijn, waardoor de sensatie wordt verminderd. Maar studies suggereren ook dat het luisteren naar favoriete muziek doffe pijn beter helpt dan het luisteren naar podcasts.
“Muziek leidt af. Het leidt je aandacht af van de pijn. Maar het doet meer dan dat”, zegt Caroline Palmer, een psycholoog aan de McGill University die muziek en pijn bestudeert.
Wetenschappers zijn nog steeds bezig met het traceren van de verschillende neurale paden die aan het werk zijn, zei Palmer.
“We weten dat bijna alle hersenen actief worden als we met muziek bezig zijn”, zegt Kate Richards Geller, een geregistreerde muziektherapeut in Los Angeles. “Dat verandert de perceptie en ervaring van pijn – en de isolatie en angst van pijn.”
Muziekgenres en actief luisteren
Het idee om opgenomen muziek te gebruiken om de pijn die gepaard gaat met tandheelkundige chirurgie te verminderen, ontstond aan het einde van de 19e eeuw voordat lokale anesthetica beschikbaar waren. Tegenwoordig bestuderen onderzoekers welke omstandigheden muziek het meest effectief maken.
Onderzoekers van de Erasmus Universiteit Rotterdam in Nederland hebben een onderzoek uitgevoerd onder 548 deelnemers om te zien hoe het luisteren naar vijf muziekgenres – klassiek, rock, pop, urban en elektronisch – hun vermogen om acute pijn te weerstaan vergroot, zoals gemeten door blootstelling aan zeer koude temperaturen.
Alle muziek hielp, maar er was niet één winnend genre.
“Hoe meer mensen naar een favoriet genre luisterden, hoe meer ze pijn konden verdragen”, zegt co-auteur dr. Emy van der Valk Bouman. “Veel mensen dachten dat klassieke muziek hen meer zou helpen. Eigenlijk vinden we steeds meer bewijs dat het beste gewoon de muziek is die jij leuk vindt.”
De exacte redenen zijn nog steeds onduidelijk, maar het kan zijn dat bekende liedjes meer herinneringen en emoties activeren, zei ze.
De simpele handeling van het kiezen is op zichzelf al krachtig, zegt Claire Howlin, directeur van het Music and Health Psychology Lab aan het Trinity College Dublin, die co-auteur was van een onderzoek waarin werd gesuggereerd dat patiënten de mogelijkheid kregen om liedjes te selecteren hun pijntolerantie verbeterde.
“Het is één ding waar mensen controle over kunnen hebben als ze een chronische aandoening hebben: het geeft hen keuzevrijheid”, zei ze.
Actief, gericht luisteren lijkt ook van belang te zijn.
Hanley, psycholoog uit de staat Florida, was co-auteur van een voorlopig onderzoek dat suggereerde dat dagelijks aandachtig luisteren chronische pijn zou kunnen verminderen.
“Muziek kan verschillende delen van de hersenen verlichten,” zei hij, “dus je geeft mensen een positieve emotionele schok die hun gedachten afleidt van de pijn.”
Het is een eenvoudig recept zonder bijwerkingen, zeggen sommige artsen nu.
Cecily Gardner, een jazz-zangeres uit Culver City, Californië, zei dat ze muziek gebruikte om een ernstige ziekte te overwinnen en heeft gezongen voor vrienden die met pijn kampten.
“Muziek vermindert stress, bevordert de gemeenschap,” zei ze, “en brengt je gewoon naar een betere plek.”