NEW YORK – Het is lenteschoonmaak en voor sommige mensen kan dat saaiheid of angst betekenen.
Maar experts, van zenmonniken tot psychologen, zeggen dat er voordelen voor de geestelijke gezondheid te vinden zijn in handmatige klusjes als vegen, dweilen en het opruimen van rommel. Deze taken kunnen de opmerkzaamheid aanmoedigen of de geest laten afdwalen, terwijl ze tegelijkertijd een concreet gevoel van prestatie opleveren bij het volbrengen van de basistaken van het dagelijks leven.
Aanbevolen video’s
Zoals een beroemd Zen-gezegde luidt:
“Voor de verlichting: hout hakken, water dragen. Na de verlichting: hout hakken, water dragen.”
Wat de monniken weten
Zen-leerlingen, of ‘unsui’-monniken, besteden een groot deel van hun tijd aan schoonmaken en opruimen.
“We vegen stof om wereldse verlangens te verwijderen. We schrobben vuil om onszelf te bevrijden van gehechtheden”, schreef Shoukei Matsumoto, een boeddhistische monnik die in Kyoto, Japan, woont in zijn boek “A Monk’s Guide to a Clean House and Mind.” ‘De tijd die we besteden aan het zorgvuldig schoonmaken van alle hoeken en gaten van het tempelterrein geeft enorm veel voldoening.’
Holly Schiff, een klinisch psycholoog gevestigd in Greenwich, Connecticut, bevestigt dat het reinigingsproces kalmerend en bijna meditatief kan zijn.
“Ik denk absoluut dat er een verband bestaat tussen geestelijke gezondheid en schoonmaken”, zei ze.
“Herhaalde, fysieke activiteiten zoals schoonmaken kunnen regulerend zijn voor het zenuwstelsel, omdat ze voorspelbaar en gestructureerd zijn en een duidelijk gevoel van voltooiing geven”, zegt ze. Dat geeft mensen een gevoel van controle en gronding.
Bovendien kun je meteen het resultaat zien van wat je hebt gedaan, “wat bevredigend kan zijn op een manier die bij veel cognitieve of emotionele taken niet het geval is”, zegt ze.
Voor degenen die bang zijn voor schoonmaken en het intimiderend vinden, kan het helpen om zich op het proces te concentreren in plaats van op een takenlijst.
Enkele tips voor een bewustere benadering van schoonmaken:
Vertraag en verander je focus
“Voor mensen die schoonmaken vaak als saai beschouwen, denk ik dat het niet zozeer gaat om jezelf dwingen ervan te genieten, maar meer om het veranderen van de manier waarop je ermee omgaat”, zegt Schiff.
Probeer er niet doorheen te haasten. Schenk aandacht aan de fysieke beweging of het ritme ervan, of aan zaken als de temperatuur van het water.
“Als je het vertraagt en je concentreert op de zintuiglijke aspecten ervan, kan het meer als een mindfulness-oefening gaan functioneren”, zegt Schiff.
Laat je geest rusten
Voor sommigen kan schoonmaken een gelegenheid zijn om je geest te bevrijden.
“Door zachtjes voor je leefomgeving te zorgen, zorg je ervoor dat je geest zich op natuurlijke wijze in een vredige, ongedwongen helderheid kan nestelen”, zegt Matsumoto.
Vergroot je perspectief
Matsumoto zegt dat schoonmaken een manier is om voor jezelf en de wereld te zorgen.
“In onze praktijk zien we schoonmaken niet als een karwei om de omgeving onder controle te houden. In plaats daarvan beschouwen we het als ‘habitatzorg'”, legt hij uit. “Net zoals ons lichaam een dynamisch evenwicht handhaaft om gezond te blijven, is schoonmaken een uitbreiding van dat biologische proces naar de ruimte die we bewonen. Als we schoonmaken, repareren we niet alleen een kamer; we zorgen voor ons uitgebreide zelf. Het is een manier om zorg te dragen voor de relatie tussen ons en de wereld.”
Laat perfectie los
In plaats van een perfect resultaat nodig te hebben, zegt Matsumoto, kun je beter onvoltooide dingen omarmen zonder je zorgen te maken.
“Vrede wordt niet gevonden in de uiteindelijke ‘opgeruimde staat’”, zegt hij, “maar in de nederige, voortdurende handeling van het leegmaken van de ruimte en onze geest.”
Er bestaat niet zoiets als perfectie.
“In de natuur verandert alles voortdurend: de bladeren vallen zodra je klaar bent met vegen”, zegt hij.
Beperk de reikwijdte van de taak
Soms gaat het gevoel van overweldiging niet over de taak zelf, maar over wat deze vertegenwoordigt. Dat kan bijvoorbeeld tijdsdruk, zelfoordeel of andere angsten zijn, zegt Schiff.
“Breek de taak op in zeer kleine, gedefinieerde acties om die barrière te verkleinen”, stelt ze voor. “Kies om te beginnen maar één oppervlak, één taak of één ruimte.”
“Veel van de overweldiging komt voort uit het anticiperen op de hele taak, in plaats van alleen maar bezig te zijn met die eerste stap”, zegt ze.
Schoonmaken als het delen van de liefde
“In een schone ruimte kunnen we, zelfs als de persoon die de ruimte heeft schoongemaakt er niet is, hun aandacht en bewustzijn voelen”, zegt Matsumoto. “Dit bewustzijn creëert een gevoel van vrede en veiligheid, vergelijkbaar met waarom heilige ruimtes zoals tempels anders aanvoelen dan de drukke straten.”