BATABANO – Na twee operaties en verschillende bestralingstherapieën in de afgelopen vier jaar om een tumor te behandelen, heeft Irisleydis Tristá de afgelopen zeven maanden geen CT-scan kunnen krijgen om vast te stellen of de kanker is gegroeid of uitgezaaid.
De CT-scanner in het Hermanos Ameijeiras-ziekenhuis in Havana, het belangrijkste ziekenhuis van het land, is kapot. Doktoren hebben haar verteld dat ze haar vanwege een gebrek aan middelen niet opnieuw kunnen opereren in Cuba, zei ze.
Aanbevolen video’s
Het ooit zo geroemde systeem van gratis universele gezondheidszorg in Cuba is sterk verslechterd. De crisis, zo zeggen analisten, is verergerd door brandstoftekorten die zij toeschrijven aan aangescherpte Amerikaanse sancties tegen de energiesector van het eiland, waardoor een economie die het al jaren moeilijk had, verslechterde.
De regering-Trump oefent druk uit op de socialistische regering van Cuba om grote economische hervormingen door te voeren en haar manier van bestuur te veranderen in ruil voor opheffing van de sancties.
Ziekenhuizen op het hele eiland kampen met een tekort aan benodigdheden, waaronder injectiespuiten, gaasjes, vaccins en verdovingsmiddelen. Ze hebben ook geen reserveonderdelen om apparatuur zoals hemodialyse- en CT-scanmachines te repareren, waardoor patiënten als Tristá zonder kritische zorg achterblijven. Voedseltekorten hebben het voor haar ook moeilijk gemaakt om het door haar artsen voorgeschreven dieet te volgen.
Medisch specialisten en technici hebben het land in groten getale verlaten.
Kinderen behoren tot de zwaarst getroffenen
Cuba kampte al met een economische crisis als gevolg van de COVID-19-pandemie en de aanscherping van de Amerikaanse sancties. De situatie verslechterde nadat de Amerikaanse autoriteiten begin januari de toenmalige Venezolaanse president Nicolás Maduro gevangen hadden genomen, waardoor Cuba een van zijn trouwste bondgenoten werd ontnomen. Het Witte Huis bedreigde vervolgens landen die brandstof aan het eiland verkochten en voerde de druk op buitenlandse bedrijven en individuen op om geen zaken meer te doen met Havana.
Het resultaat was onder meer aanhoudende stroomuitval die meer dan twintig uur duurde, benzinerantsoenering en een daling van de industriële en voedselproductie.
Voor Cuba, een land met gezondheidsindicatoren die vergelijkbaar zijn met die van ontwikkelde landen – waaronder een laag sterftecijfer, een hoge levensverwachting, een brede vaccinatiegraad en wijdverbreide prenatale zorg – is de situatie ‘schokkend’, zegt Mario Cruz Peñate, vertegenwoordiger van de Pan-Amerikaanse Gezondheidsorganisatie en de Wereldgezondheidsorganisatie op het eiland.
Cruz Peñate zei dat de brandstoftekorten “behoorlijk grote” verstoringen van de gezondheidszorg hebben veroorzaakt, die niet alleen gevolgen hebben voor de dienst zelf, maar voor het hele proces rond de continuïteit van de zorg.
Hij voegde eraan toe dat PAHO en de WHO zelf ook moeilijkheden ondervonden bij het distribueren van humanitaire hulp. De Verenigde Naties, waarvan zij afhankelijk zijn, lanceerden in maart een noodplan ter waarde van 94 miljoen dollar om de voorzienbare humanitaire crisis als gevolg van de energieblokkade aan te pakken.
In een overheidsrapport dat in juni werd vrijgegeven, stond dat het overlevingspercentage van kinderen met kanker was gedaald van 85% vóór de energiebeperkingen in januari van start gingen naar 65%.
“We hebben kinderen zien sterven. Twee tot nu toe dit jaar”, zei Yolainy Romero, specialist bij het Nationaal Instituut voor Oncologie en Radiobiologie in Havana, tijdens een rondleiding door de kinderafdeling. “Deze situatie is verschrikkelijk.”
Romero zei dat sommige kinderen, vooral die uit verre provincies, elke 21 dagen naar het ziekenhuis moeten terugkeren voor behandeling.
“Soms gaan er een week of zelfs vijftien dagen voorbij voordat ze kunnen komen vanwege het brandstoftekort”, zei ze.
“Het is heel moeilijk”, zegt Adriana Felipe García, wier vierjarige dochter, Nashly Zerquera, in het ziekenhuis wordt behandeld. Ze reisden voor haar behandeling ongeveer 350 kilometer (217 mijl) van hun huis in Sancti Spíritus, ten oosten van Havana.